Litost

Katliam Nedir, Kimler Tarafından Yapılır?

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Sun, 26 Feb 2012 22:20:00 +0000

Sevgili beyefendiler ve saygıdeğer hanımefendiler; mini mini yeğenlerim, dostlarım, düşmanlarım, uzak akrabalarım; Fenerbahçeliler, Romalılar ve vejetaryenler; hepinizi saygı ve sevgi ile selamlar, alayınızın potansiyel bir katil olduğunu bildirmek isterim!

Siz ki, homo sapiens diye sınıflandırılmış canlılarsınız. Kalbinizin dakikada ne kadar kan pompaladığını, karaciğerinizin ne işe yaradığını, son dünya kupasını kimin kazandığını, Barack Obama’nın ikinci isminin Hüseyin olduğunu bilirsiniz. Lakin bilmezsiniz ki, sizden her şey beklenir. Çocuğunu diri diri gömen de sizdiniz, peygamberini taşlayan da sizdiniz, boktan bir maç uğruna birbirini bıçaklayan da sizdiniz, dünya yuvarlaktır diyeni asan da sizdiniz, devletin kasasından milyonlarca kişinin hakkını hortumlayan da sizdiniz, karınızın ağzını burnunu kıran da sizdiniz, aşığınızla bir olup kocasına pusu kuran da sizdiniz, kolundaki iki tane bilezik uğruna ninenizin boğazını kesen de sizdiniz, derisinin rengi siyah diye koskoca bir toplumu kendine köle eden de sizdiniz, kafanıza beyaz bereler takıp arkadan haince adam vuran da sizdiniz, kendi halkını bombalayan da sizdiniz, başka halkları bombalayan da sizdiniz, başka bir halkı bombaladığı için bir halkı bombalayanı bombalayan da sizdiniz, vücudunuza sarıp sarıp başkalarıyla birlikte kendini bombalayan da sizdiniz, şike yapan da sizdiniz, yol kesen de sizdiniz, haraç alan da sizdiniz!

Siz ki, kafatasınız içinde beyin adlı bir organ taşıyan canlılarsınız. Televizyonu, dizel motoru, ampulü, mors alfabesini, takvimi, yara bandını ve iPhone’u icat etmekle beyninizi ne kadar verimli kullandığınızı düşünürsünüz. Lakin hatırlamaz mısınız, milliyetçiliği de siz icat ettiniz, kapitalizmi de siz icat ettiniz, şerefsizliği, ahlaksızlığı, hırsızlığı da siz icat ettiniz! Kendinize “Yunan, İskoç, Japon” gibi isimler koyarak basamaklarca yukarı çıktığınızı, pir-u pak hale geldiğinizi, herkesin sizden olmadığı için size haset ettiğini düşündünüz. Oysa Yahudileri katleden Almanlar da sizdiniz, Filistinleri katleden Yahudiler de sizdiniz, Kürtleri katleden Türkler de sizdiniz, Türkleri katleden Rumlar da sizdiniz, Arapları katleden Fransızlar da sizdiniz, Şiileri katleden Sünnilerle Sünnileri katleden Şiiler de sizdiniz, Çinlileri katleden Japonlar da sizdiniz, Uygurları katleden Çinliler de sizdiniz, Ermenileri katleden Türkler de sizdiniz, Azerileri katleden Ermeniler de sizdiniz, Çeçenleri katleden Ruslar da sizdiniz, Iraklıları katleden Amerikalılar da sizdiniz, birbirini katleden Kuzey ve Güney Koreliler de sizdiniz, Arapları katleden İspanyollar da sizdiniz, Alevileri katleden Osmanlılar da sizdiniz, Tutsiler de sizdiniz, Çetnikler de sizdiniz, Özel Harekâtçılar da sizdiniz!

Siz ki, hiçbir zaman bir insanın hakkını yemediğinizi iddia eder; adam öldürmemekle, başkalarına kötü davranmamakla, komşular rahatsız olmasın diye evde televizyonun sesini çok açmamakla övünürsünüz. Gel gör ki Ceylan’ın, Gizem’in arkasından bir Fatiha okumayan da sizdiniz, hakkını arayan kocası katledilmiş bir kadının sesini duymayan da sizdiniz, sadece şarkı söylediği ya da yazı yazdığı için yurdundan sürgün edilenlerden bir selamı esirgeyen de sizdiniz, birilerinin neden dağlara çıktığını düşünmeyen de sizdiniz, cezaevlerinde bok yedirilen mahkûmlara mikrofon uzatmak için otuz sene bekleyen de sizdiniz, sokakta donarak ölen evsizler ısınsın diye benzin döküp kendini yakmayan da sizdiniz, üstünüze kalır diye yere düşene bakmayan da sizdiniz, kendi sidiğini içmek zorunda olan Afrikalı çocuklara su olup akmayan da sizdiniz!

Siz ki, ara sıra Tanrı’nın insanları ne kadar korkuttuğundan, onun ne kadar korkunç bir Tanrı olduğundan dem vurursunuz. Neden bizi cehennemle, işkenceyle, sonsuz acı çekmekle bu kadar korkuttuğunu sorgularsınız. Neden bize güvenmediğinin cevabını ararsınız.

Kimseyi ayırmaksızın soruyorum, Allah rızası için cevap verin: Bu mu korkmuş haliniz? Temiz kalpli haliniz bu mu?

Ölü Sevgilinin Ayak Tırnaklarını Keserken Reçel Yemek

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Tue, 17 Jan 2012 09:25:00 +0000

Bitmeyecek gibi görünen, “sözlük klasiği” haline gelmiş bir rezillik var ortada. Anlatmak lazım. İnsanların mizah anlayışı ne zaman değişti, biz mi devri yakalayamadık, pespayelik ve çirkinlik gülünecek şeyler haline geldi de biz mi kaçırdık, vallahi billahi anlayamadım.

Sözlüklerin (şu, bu diye ayırmıyorum, eskiden farklılıkları olsa da bugün birbirlerinin kopyası durumundalar) anlamsız biçimde savundukları, arka çıktıkları saçma sapan bir felsefe var; “tanım” içerdikten ve hukuksal sorun yaratmadıktan sonra istediğiniz her şeyi yazmanıza izin verilmesi. Görünüşte modern, olması gerektiği gibi olan bir sisteme benziyor değil mi? Herkes kısıtlamalar olmadan düşüncelerini yazsın, belki de başka hiçbir mecrada bulamayacağı geniş bir özgürlük alanı dâhilinde istediğini söyleyebilsin, hatta sinirlendiğinde ağız dolusu küfür bile edebilsin… Kulağa hoş geliyor.

Ancak kazın ayağı perdeli. Ortaya çıkan tablo tam bir rezalet. Hani insan kalkıp ezber bozan, insanların düşüncelerini kışkırtacak, tabulara dokunacak şeyler yazsa amenna. Hangi düşünce etrafında şekillenirse şekillensin, okuyucuyu pozitif anlamda harekete geçirecek davranışlar olurdu bunlar. Heyhat, üç kişi bu dediğimi yapıyorsa üç bin kişi oraya buraya sıçmaya, içindeki kokuşmuş irinleri “mizah” sıfatı altında okura koklatmaya çalışıyor. Ve sırf tanım içeriyor diye bunların yazılmasına izin veriliyor.

Allah aşkına, ne örnek vereceğimi düşünürken bile rezaletin boyutundan başım dönüyor. Yazıma bu başlığı seçerken bile, ironi yapıldığı açıkça belli olmasına rağmen o kadar alçalamıyorum. Ne ararsanız var; “sevgilinin regl kanını pipetle içmek”, “öyle bir osurmak ki tansiyonun düşmesi”, “öyle bir sıçmak ki tuvaletin tıkanması”, “x/y/z’yi domaltarak götüne patlıcan sokmak”! Uzatmama gerek olmadığını biliyorum. Girin herhangi bir sözlüğe, arama bile yapmanıza gerek yok, hâlihazırda sol tarafta muhakkak bir rezalet vardır. Sözlükçülüğün şanından sayılıyor galiba bunlar, yaşatılması gereken bir gelenek gibi her daim canlı tutuluyor!

Bu sitelerin adminlerine sormak isterim; bu mu sizin format anlayışınız? Fikir özgürlüğü sağladığınız kişiler bunlar mı? Bu duruma şimdi sinirleniyor değilim. Bizzat içlerindeyken de elimden geldiğince uğraşıp didiniyorum hepsiyle ama illegal bir şey yapmıyorlardı sonuçta. “Ananın *mı”başlığına gidip “ikinci tekil şahsın annesinin cinsel organı” yazmanız size yazar payesi verilmesine yetiyor! Kimi neyle suçlayacaksın? Adama “ahlaksız”desen hakaret ediyorsun diye sen suçlu olursun, başkasının ahlakını ölçüyorsun diye suçlu olursun. “Yaptığın şey yanlış” desen bu kez de “dön bir formata bak istersen” diyecek. Sakaldan bıyıktan tüküremiyoruz!

Bir de bu tosuncukların biraz daha eli kalem tutan, biraz daha ‘yırtık’ olanları var. Sözlük jargonuna göre sıfatları: ‘bruker/troll’. Belirli bir kalıbın üstüne sadece başlığı ve içeriği değiştirerek ha babam yazıyorlar. Yaptıkları şey devamlı olarak belden aşağı vurmak, saç çekmek, tükürmek olduğu için kendilerini birer ‘ayar makinesi’ olarak görüyorlar. Neyse; niyetim onları değil, onlara yazı yazacak ortamı sağlayıp arkalarında durarak “ama sizin gibi zırt pırt bakınız vermiyorlar, ortamı canlı tutuyorlar, tık getiriyorlar” diye savunan moderasyon/admin oluşumunu eleştirmek. Kimdir, neyin nesidir belli olmayan her ‘yırtık’, (rabbim performanslarına zeval getirmesin!) coşuyor da coşuyor. “merdivenin üçüncü basamağına oturan köylü kılıklı piçler” diye başlık açıp altına bir cümle tanım yaptıktan sonra ağzından küfrü düşürmeden sayfalarca zırva yazıyor. Bunların bazısında bir edebiyat ışıltısı görüp “yapma etme birader, bak sen şahane şeyler yazarsın” demeniz de boşa kürek sallamak oluyor maalesef. Sözlük yöneticileri onları böyle seviyor, çünkü ‘reyting’ böyle geliyor!

Son programında Gökdemir İhsan güzel bir soru sormuştu, onunla bitirelim yazıyı; “Sosyal medya demek, ifade özgürlüğü demek, herkesin her şey hakkında istediği gibi konuşması demek midir?”

Kaçan Bir Gol Yüzünden Dostoyevski Olmak

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Fri, 09 Dec 2011 13:44:00 +0000

Bir aralar durduk yerde garip şeyleri merak etmeye başlamıştım. Daha doğrusu her zaman garip şeyleri merak ederim de, o “bir aralar” bu merak duygusu her zamankinden daha yoğundu. “Tam şu anda dünya üzerinde kaç cinayet işleniyordur” gibisinden tutun “evleneceğim, fakat henüz tanımadığım kız şu an ne yapıyor acaba” türü uçukluklara kadar uzayan, geniş bir yelpaze söz konusuydu. Hepsi gelir geçer, bir an zihnime takılır giderdi ama bir tanesi var ki uzun süre diğerlerine baskın geldi. Diğerlerinden rol çaldı ve zihnimi daha fazla meşgul etmeyi başardı. Kendisini şöyle tarif edeyim: hani bazı futbol maçlarında bir futbolcu gol attıktan sonra tüm kameraların kendi üzerine doğrulmasını fırsat bilerek formasını çıkarır ve altına giydiği tişörte yazılmış mesajını gösterir. Veyahut bir bayrak, obje vesaire çıkarıp (artık vermek istediği mesaja en uygunu hangisiyse) eylemini gerçekleştirir. Aklıma takılan şey şu; acaba şimdiye değin kaç futbolcu önceden hazırladığı böyle bir eylemi/gösteriyi sırf gol atamadığı için gerçekleştiremedi? Kaç defa belki de eşi benzeri görülmemiş bir protesto anını dallama arkadaşının vermediği bir pas ya da rakip kalecinin olağandışı kurtarışı veya son vuruşta yaşanan şanssızlıktan dolayı tarih sayfasına yazmaktan geri kaldı? Şüphesiz -başta bir zamanlar birçok yerde kendime takma ad olarak aldığım efsane golcü Robbie Fowler olmak üzere- gol sonrası gösterileriyle tarihe geçmiş çok futbolcu var. Peki o şansı bulamayanlar? Ne para-pul, ne lojistik destek, ne taraftar talebi, ne de başka bir şey… Tek ihtiyaç bir “gol” iken, buna sahip olamayıp yok olan kaç gösterinin içinde müthiş yaratıcı fikirler vardı acaba?

Bir halk deyimi olan “içinde ukde kalmak” en çok da bu gibi durumlarda gösteriyordur acı yüzünü. Yalnızca futbolcularla sınırlı değil elbette bu durum. Hayatın her alanında buna benzer bir sürü örnek bulunabilir. Her şeyi hazırlamışsınızdır, her ayrıntıyı düşünmüşsünüzdür ama sizden ya da bir dış etkenden kaynaklanması gereken o son hamlenin gel(e)meyişi yüzünden tüm hazırlık yalan olup gidiverir. Yalnız ve güzel ülkemizin halkı buna da “evdeki hesap çarşıya uymaz” der mesela. Benim gibi kaderci bir felsefe belirlemişseniz kendinize, bu pek koymaz, ama eğer isyankârlığınızı tanrıya yöneltmekte beis görmüyorsanız “neden” sorularıyla baş başa geçirilecek uykusuz ve öfkeli geceler bir süre en yakın dostunuz olacaktır. Bakın nerden girdik konuya nereye geldik. İyi oldu ama geldiğimiz, azıcık duralım burada…

İnsanın en büyük yanılgılarından birisidir; kazanımları kendisine mal etmeye bayılır. Çok çalıştım oldu, çok istedim başardım, yıllarca hayalini kurdum gerçekleşti, azmettim aldım, sabrettim başardım… “Ben”e olan bu bitmez hayranlık ve tutku yüzünden “sen”, “o”, “biz” çayda eriyen şeker gibi yok olur göz önünden. Çok mu zor imece usulü yaşıyor olduğumuzu düşünmek? Üç maymunu bizzat yaşamak ama yine de bir şeye “inanmak” çok mu zor? Yahu kendimi tutuyorum ‘iftara doğru’ tarzı programlarda ulvi uyarılar vermeye çalışan ihtiyar amcalara benzememek için ama dayanılacak gibi değil bu iç baskı: Geberip gidip toprağa dönüşeceğiz sonunda! Hayata dair tek gerçek bu! Dostoyevski’yi ayıla bayıla okuyorum yıllardır, her defasında “böyle de yazılmaz be abicim”diyorum ama adam öleli asır geçmiş asır! O da ölmüş işte; insanın en gizli, en karanlık köşelerini ışığa tutulup kitlenmiş çulluk sürüleri gibi önümüze seren o inanılmaz deha bile ölmüş. Yetmediği gibi üzerinden uzun mu uzun yıllar geçmiş ve bugün ben varım! Bakın nereye bağlıyorum konuyu; bugün ben varım ama günün birinde üzerinde salakça otların yetişeceği, içinde pembe kırmızı solucanların oynaşacağı birkaç metreküp toprakla hemhal olacağım. Sebep ne? Yani Dostoyevski de ölüyor ben de ve aynı toprağın içine gömülüyoruz. Rahmetli Oğuz Atay da -sıkı bir Dostoyevski hayranıydı- benden farklı bir son yaşamadı. Şu detaya bakın, birinci tekil şahıs ve şimdiki zaman kipinde konuşuyor olmama rağmen ölmüşüm gibi anlatıyorum meramımı. Şimdiki zaman üzerinden değerlendirirseniz saçma gelecek ama bu yazıyı elli sene sonra (veya yetmiş diyelim garanti olsun) okuyan birisi “vay anasını” çekecektir içinden. Özür dilerim, konuyu bağlayamadım. (Bağlanacak gibi değil ki!)

Şöyle yapalım; bu paragraf son paragraf olsun ve son paragraf da bu paragraf olsun. Koynuna aldığı her mesaj için bir futbolcuya çok şahane asistler yapılsın. Herkesin bir gün evleneceği fakat şu anda tanımadığı kişi Portishead şarkıları dinlerken, bir gün evleneceği fakat şu anda tanımadığı kişinin Portishead ismini duyduğunda “o da ne” dercesine bön bön bakmayacak biri olması için dualar edip hayaller kursun. Dostoyevski rüyama girip beni tokat manyağı yapsın; konu versin, bir an önce yazmaya başlamazsam diye kallavi tehditler savursun (Türkçe konuşsun bir zahmet, Rusçam az denecek kadar yoktur). Raif Bey gibi, bir Maria Puder suretine takılıp kalmaktan Allah korusun. Çünkü fotoğraflar alır götürür beni; mekândan bağımsız, yerçekimsiz ve isimsiz yerlerde dolaşarak kaybedeceğim saatlerin acısını hissederek bir de neden o acıyı hissettiğimi sorgulamakla vakit kaybetmek istemem. Bitti mi? Bir tane daha: Aşk, hiç kavuşamamak demektir belki de… O yüzden “dahi anlamındaki -de-” her zaman ayrı yazılsın.

İçlik Giymeyen Adağmların İbret Alınası Öyküsü

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Thu, 08 Dec 2011 13:14:00 +0000

[Okuyacağınız bu yazı, bir dramın öyküsüdür. Hatta bir değil, binlerce dramın öyküsü…]

Felunar gezegeninde iki tip canlı yaşar; ‘HAĞTUN’lar ve ‘ADAĞM’lar. Hağtunlar, fiziksel yapıları gereği adağmların cinsel aktivitelerini harekete geçirecek kimyasal reaksiyonların başlamasına vesile olurlar. Bu reaksiyonlar yüzünden zihni bulanan bir adağm, cinsel aktivitede bulunmaktan başka bir şey düşünemez olur. Lakin Felunar gezegeninde bir adağm’ın bir hağtunla pursılaması için (cinsel arzular içeren her tür aktivite için kullanılan bir tabirdir bu) çok büyük çabalar göstermesi gerekmektedir. Örneğin nazik, sadık, dürüst, esprili biriymiş numarası yapmak zorundadır. Ekseriyetle kaba saba bir cins olan adağmlarda bu gibi incelik gerektiren davranışları –az da olsa- kendiliğinden sergileyenler olmasına rağmen, çoğunluğun bunun için rol yapması gerekmektedir. İşin ilginç yanı, genellikle rol yapan adağmlar hağtunlarla birlikte olurken, saydığımız meziyetlere doğuştan sahip olan adağmların şansı çok düşük, umutları ise bir hayli yüksektir. Bu umut yüzünden içine düştükleri dramatik, iç parçalayıcı hallerin sayısız olduğunu belirtmeden geçmeyelim.

Şansları az, fakat umutları fazla olan adağm cinsinin hayallerini gerçekleştirebilmek uğruna uygulama cesareti gösterdiği çok riskli ve tehlikeli kimi hareketler vardır. Bunların en yoğun görüleni ve en risklisi, hiç şüphesiz ki içlik giymemektir.

Felunar’ın hiçbir şekilde dünyamıza benzemeyen, standart bir iklimi vardır. Yalnızca –bizim bildiğimiz anlamda- kış mevsimini yaşarlar Felunarlılar. Sürekli ve sert bir soğuğun hâkim olduğu bu gezegende, yaratıcının bir düşündüğü olsa gerek, hağtun ve adağmların derileri soğuğa karşı oldukça zayıftır. Bu zayıflıklarını nötralize etmek için çok sevmeseler de kalın giysiler giymek zorundadırlar. Hağtun cinsi adağmlara nazaran biraz daha dayanıklı olduğundan çok fazla şey giyinmezler. Lakin bir adağmın, ne giyerse giysin, donmamak için “içlik” diye tabir edilen özel bir elbiseyi dış elbisesinin altına giymesi gerekmektedir. Bunu yapmadığı ve gözüne kestirdiği hağtunu etkileyebilmek amacıyla çok fazla hareket ederek vücut ısısını arttırdığı için, soğuk havayla daha ilk karşılaşmasında iç organlarında ciddi hasarlar meydana gelir. Ne kadar yazıktır ki, hağtunların pursılamak için seçeceği adağmda ‘içlik olmaması şartı’ aradığı gibi tamamen yanlış bir inanca sahip olan dürüst adağmların birçoğu bu uğurda iç donması geçirip, hayatının kalan kısmının hatırı sayılır bir bölümünü hasta olarak yaşamış, sonunda da büyük acılar çekerek ölmüştür.

Bu adağmların en büyük yanlışı, düşürdüğü hağtuna (Felunar argosunda ‘düşürmek’, bir hağtunun “cinsel aktivitede bulunmaya rıza göstermesini sağlamak” anlamında kullanılıyor) içlikle göründüğü takdirde, hağtunun cinsel aktivitede bulunmasından vazgeçeceğine yönelik şaşmaz inançtır. Rol yapan adamlar bu konuda tecrübeli olduklarından, içliğin vazifesini yerine getiren özel giysilerle donanırlar. Gerçi onların bunu yapmalarının sebebi hağtunu düşürmek istemeleri değil, estetik olarak bir değer taşımayan içliği sevmemeleridir (zira bir hağtunu düşürmekle içlik giymek arasında bağlantı olmayacağını bilecek kadar kaşardırlar [Felunar argosunda ‘kaşar’, “yaptığı işte çok tecrübeli olan kimse” anlamına gelir]).

İşte bu yüzdendir ki, rol yapan adağmlar hem düşürdüğü hağtun ile pursılar, hem de sağlıklarını korurken; dürüst olan adağmlar sırf bir pursılama uğruna iç donması geçirerek hayatlarını büyük oranda karartırlar. Oldukları gibi yaşamak yerine arzularının peşine düşerek olmadıkları birine dönüşmeye çalışmanın cezasıdır belki de bu, kim bilir…

[Dünyalılar olarak tüm bu olan bitenden ders almamız dileklerimle…]

Gizem

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Tue, 29 Nov 2011 14:03:00 +0000

Gizem öldü. Basit, gündelik bir gerçek… Öldü Gizem. Her gün ölen binlerce yaşıtı gibi öldü. Gitti. Ve bu basit gerçek çivi gibi saplandı kalbime. Beynim buz gibi oldu bir anda. Gözlerime söz geçiremedim. Allah’ın takdiri karşısında boyun eğmekten gayrı bir düşüncem olamaz. Lakin toplumun, devletin, “insanlığın” takdirine bir kez daha, derin ve keskin bir öfke doğdu içimde. Çünkü bu küçük kız çocuğu hiç de komik olmayan acılarını anlatırken biz gülüyorduk. Hasta babasını, merdiven silen annesini, felç geçiren dedesini anlatırken gülüyorduk biz. Daha o yaşta bir valinin kalıbına tükürecek kadar öfke dolu bir kıza bakarak neşeleniyorduk.

Kendisini bize tanıtan o meşhur videodan sonra televizyonda gördük Gizem’i. Gene öfke doluydu ve toplumun kendilerine layık gördüğü yere isyan ediyordu. Bir stüdyo dolusu seyirci kahkahalarla gülerken şaşkın gözlerle bakıyor, çatık kaşlarını bir an olsun kaldırmıyordu. Ve bu duruma bir anlam veremiyordu. “Ne gülüyorsunuz” dediğinde insanların gülmesine değil, anlattıklarında gülünecek ne gibi bir yan olduğunu tasavvur edememesine şaşırıyordu. Kendisinin isyan ettiği gerçeklere başkalarının da isyan etmemesine şaşırıyordu Gizem.

“Havva’nın yerine sınıf başkanı olmam. Çünkü o bu yere emeğiyle geldi. Onun emeklerini kendi üzerime nasıl alabilirim!”

Kaçımız Gizem kadar hakkaniyet sahibiyiz?

“Babam bizi okutmak için inşaatlarda çalışıyor. Beşinci kattan düştü. Çalışırken sürekli ellerini kesiyor. Botlarım delik olmasına rağmen yenisini istemiyorum. Çünkü babamın bizim için neler yaptığını görüyorum”

Kaçımız Gizem kadar kadir kıymet biliyoruz?

“Senin ne güzel botların var, baban almış. Çoğunuzun durumu iyi, buna rağmen şımarıklık yapıyor, üstelik bizimle de dalga geçiyorsunuz”

Kaçımız Gizem kadar sahip olduklarımıza şükretmemiz gerektiğinin bilincinde?

“Ev sahibi merdiven parası vermiyor. Ama kapısının önü tertemiz olunca da çok hoşuna gidiyor. Birinci kattaki teyze de para vermiyor. Ben de ablamla birlikte anneme yardım ediyorum”

Kaçımız Gizem gibi haksızlığa rağmen yılmadan, usanmadan çalışıyor?

Gizem’in içinde birikmiş hakikatli öfkenin sahiciliğiyle dalga geçenlere, ekşi sözlükte, şurada burada “fakir edebiyatı yapıyor, kendisine öğretilmiş şeyleri tekrarlıyor” diyenlere o öfkeli tokadını attı da gitti Gizem. Fakat küçücük bir kızın “fakir edebiyatı” yapmaktan çok daha ötede duran isyanını anlamaktan aciz kalbi kararmışların canı elbette yanmamıştır. Onlar elbette anlayamazlar yokluk içinde yaşayıp da pes etmeyen küçük bir kız çocuğunun aklından geçenleri. Gülerler sadece. Gizem ağlar, onlar gülerler.

Ömrümün sonuna kadar aklımdan silinmeyecek bir fotoğraf karesi olarak kalacak Gizem’in televizyondaki hali: Ellerini önünde birleştirmiş, kafası hafifçe öne eğik, konuşmadan evvel parmak kaldıracak kadar saf ve saygılı, ve müthiş öfkeli, ve şaşkın, ve isyankâr… Sadece öğretmenine izin vermeyen valinin değil, onun acıları karşısında kahkaha atmaktan utanmayan hepimizin kalıbına tükürecek kadar isyankâr. “İçimde ateş var!”

(Müslüman arkadaşlardan ricamdır, Gizem elbette ve şüphesiz cennete gidecek ama, bu yazıyı okuduktan sonra fırsat bulduğunuz ilk anda, vaktiniz varsa Yasin, yoksa İhlas ve Fatiha okuyun bu küçük kardeşimizin ruhu için. Lütfen…)

Ünlü Bir Yazarla Söyleşi

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Fri, 25 Nov 2011 20:32:00 +0000

(Neden Turgay Bakırtaş? Çünkü Türkiye’nin çalkantılı edebiyat dünyasında popülerliğin kaliteyi gölgelediği, nicelik ve nitelik kavramlarının birbirine girdiği bir ortamda romanlarıyla şaşkınlık yaratan ve kısa sürede dev bir hayran kitlesi oluşturan yazarın sırrını merak ettik. Kullandığı özgün dil ve muhteşem kurgu oyunlarıyla okurunu içinden çıkmak istemeyeceği bir karnavala davet eden Turgay Bakırtaş aslında kimdir, ne yer ne içer, kimleri okur, bu kadar güzel pasta yapmayı nereden öğrenmiş olabilir? Daha şimdiden adı Proust, Steinbeck, Kazancakis, Bulgakov gibi dev yazarlarla birlikte anılan Bakırtaş’ın dünyasının kapılarını sizin için araladık.)

* * *

Evvela şuradan başlayalım, kendinizi tam olarak ne şekilde sıfatlandırıyorsunuz?

Erol Köse twit atar, Rasim Ozan yorum yapar ve ben roman yazarım.

Vaoov! Oldukça iddialı bir tanım oldu bu.

(Gülerek) Pek öyle sayılmaz. Alçak gönüllülük ile pısırıklığı birbirine karıştırmamak gerek. Mesela Borges kördü. Ama Ray Charles gibi gözlük takmıyordu.

Anlayamadım?

Aslında bunda anlamayacak bir şey yok ama henüz Ece Temelkuran kadar yetenekli ve inanılmaz derecede muhteşem bir gazeteci olmadığınız için biraz tecrübesizsiniz sanırım. Ayrıca Borges’in gerçekten gözlük takıp takmadığını bilmiyorum. Nasıl olsa Ece gibi kurt olmadığından her türlü yersin diye düşündüm.

Eh, haksız sayılmazsınız. Ece hanım bu mesleğin Sokrates’i sayılır bir yerde. Neyse… Peki, romanlarınızın bu kadar tutulmasını, baskı üzerine baskı yapmasını neye bağlıyorsunuz?

Bakın, Teoman çok iyi bir şarkıcıdır. Ayrıca Nuray Mert bence bu toprakların gördüğü en derin ve eşi bulunmaz ordinaryüs siyaset filozofudur. Geçenlerde İhsan Eliaçık ile de bunu konuşuyorduk, çok şanslı bir ülkeyiz diye. Gerçi İhsan abinin “kardeş ya, bu aralar durumum yok” diye hesabı bana ödetmesi pek hoş olmadı ama Allah’tan o esnada Aylin Aslım içeri girdi de “bendensiniz hacı” dedi.

Soruma cevap vermediniz!

Ben önce soruya bakarım soru mu diye, sonra da sorana bakarım adam mı diye! (Gülüyor, ben gülmüyorum) Şaka bir yana, düşünmek için zaman kazandım sadece. Romanlarımın bu kadar sevilmesinin sebebi eski ve köhnemiş kalıpları kırmam oldu sanırım. Artık uzay çağındayız ve Tolstoy, Dostoyevski gibi geri kafalı adamların yazdıklarını okuyarak bir yerlere varamayız. Adam kalkmış sayfalar boyunca Rusya’nın köylülerinin çayırları nasıl biçtiğini anlatmış mesela. Böyle bir manyaklık olabilir mi? Bu romanı Türk’ü de okuyacak, İngiliz’i de, Fransız’ı da, nedir yani… Ben bu kalıpları kırdım.

Bu kalıpları kırdıktan sonra yerine ne koydunuz peki?

Pamuk tıkadım! (Hunharca gülüyor, bende yine tık yok) Elbette kendi kurallarımı koydum. Daha önce denenmemiş, okuyucuyu dumurdan dumura koşturan detaylar yarattım. Mesela karakter isimleri… O klasik Ahmet Mehmet isimleri yerine muhteşem bir zekânın ürünü olduğu alenen belli olacak, okuyucuyu mest edecek isimler koydum. Komiser Portakal Ordakal, Mafya babası Mikail Dünkarlı One gibi… Okuyucunun başı döndü elbette.

İyi ama bu söylediğiniz şeyi yıllar önce Oğuz Atay da yapmamış mıydı? Ayrıca romanlarınız yabancı dillere çevrilecek olsa bu isimler anlamını yitirmez mi? Komiserin adının Orange Staythere olduğunu gören bir Amerikalının bundan hoşlanma ihtimali çok az geliyor bana.

Bence sen az önce Ece Temelkuran kadar şahane bir gazeteci olamadığını söylediğim için diş biliyorsun bana! Oğuz Atay yapıbozumcuydu bi kerem, ben ise sıvacıyım. Artı, Amerikan emperyalizminin temelini oluşturan bir halkın beni komik bulmaması, Messi’nin Hollanda sutopu milli takımının teknik direktörlüğüne okuldan bir arkadaşını tavsiye edip iş ciddiye binince çark etmesine benziyor biraz.

Messi sözünde durmayan biri midir sizce?

Orasını bilemem. Nihayetinde Messi’yi övmek bana bir şey kazandırmaz. Adam edebiyat dünyasında değil bir, Türk değil iki!

Az evvel Tolstoy’u “geri kafalı” olarak değerlendirmiştiniz. Duvarınızdaki bu tablo nedir? (Ünlü yazarın çalışma odasında Tolstoy’un bir portresi yer alıyor)

Nelere karşı mücadele etmem gerektiğini bir an olsun aklımdan çıkarmamam gerektiğine dair bir alarmdır bu tablo. Ne zaman bir yazımda kendimi kaybedip etraflıca bir tasvire girişecek olsam kafamı kaldırıp bu tabloya bakıyor ve hemen yazdıklarımı silerek kendimi cezalandırmak adına yirmi-otuz sayfa kadar İlahi Komedya okuyorum.

Kitaplarınız haricinde, sosyal medyada da oldukça etkin ve popülersiniz. Gerek twitter’da, gerekse kurucusu olduğunuz internet sitesinde yazdıklarınız binlerce kişi tarafından okunuyor. Bunun başarının sırrı nedir?

Twitter’da önüme geleni ekliyorum. Sonra o eklediklerim de beni ekleyince bir-iki gün bekleyip siliyorum. Böyle böyle iki senede şahane followers yaptım (Hınzırca gülüyor). İnternet sitesinde yazdıklarımın linkini de gerek kendim, gerek rica ettiğim arkadaşlarım Ekşi’ye koyuyorlar. Hiç kimse okumasa bile kısa zamanda yüzlerce hit alıyor site. Düşünün ki bunu sitede benden başka yazan yirmi kişi daha yapıyor! Var gerisini sen hesapla…

Geçenlerde yazdığınız bir yazıda Müslüman olmaktan gurur duyduğunuzu söylemiştiniz…

Tuna Kiremitçi buralarda mı?

Değil galiba… Neden sordunuz?

Elbette Müslüman olmaktan gurur duyuyorum. Fakat Kuran yeniden yorumlanmalı. Alelade Müslümanlardan farklıyım ben. Ramazan insanı sarsmalı, inançlı insanlar zengin olmamalı. Kurban kesmek çok demode… Mesela Bahreynli din profesörü Mahmud Selahaddin Leyla son ve muhteşem kitabı Nurların Gizemli Çekirdekleri’nde namaz kılan fakat cahil olan Müslümanların bizim gibi zeki, esprili, lafazan ve namaz kılmayan Müslümanlarla aynı cennete gidemeyeceğini, önemli olanın kalbin temizliği olduğunu açıklıyor. Kesinlikle okunmalı.

Son olarak şunu cevaplar mısınız, Canon mu Nikon mu?

(Gülüyor) Çakallığını fark etmedim sanma! Önüme sadece iki seçenek sunarak alanımı daraltıyorsun. Cevap veriyorum: Leica! Bu karizmayı Perşembe pazarında kazanmadık biz cücüüük!

Anlıyorum. Okurlarımıza söylemek istediğiniz bir şey var mı?

Yok.

Teşekkür ederiz.

Ne demek.

Qui Dormit Non Peccat

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Sat, 19 Nov 2011 22:00:00 +0000

[Giriş: İnsan Ne İçin Yaşar?]

İnsan, kendisine atfedilen sıfatın karşılığı olmak, bu sıfatın hakikatine ermek ve bu hale liyakat göstermek için yaşar. Dünyaya geliş sebebi tam olarak budur. Bir su damlası olarak düştüğümüz toprakta gidilecek iki yol vardır. Bir: toprakla hemhal olup çamura dönüşmek; İki: insaniyet tohumuna can vermek. Dil, homo sapiens’i bir bütün olarak kabul ettiği için çamura dönüşen ile tohuma can vereni ayırmıyor. Belki de bu ayrımın yapılmamasından kelli “insan” sözcüğü (ve ondan türeyen tüm sözcükler) asıl anlamında değil, karşıt anlamında kullanılıyor. Hâlbuki dünya üzerinde yaşayan beşerin ezici çoğunluğu bu sıfatı bırakın hak etmeyi, hak etmesi gerektiğinin farkında bile olmayanlardan oluşur. Tatlı uykularında gördükleri güzel bir rüyadır hayat onlar için. Ve bu her zaman böyle olmuştur. Bir kişi düşünmüş, bin kişi uyumuştur. Bir kişi insan olması gerektiğinin farkına varmış ve bunu başarıp başaramayacağını hesap edemeden o yola girmiş; bin kişi ise beşeriyet dediğimiz yığının içinde bir parça olmaya devam etmiştir.

[Gelişme: Beşer Olup Olmadığımı Nereden Anlayacağım?]

İnsan olmak, insan olmaya çalışmanın bir sonucudur. Allah’ın takdir etmesi dışında hiçbir şey yoktan var olamaz. Dolayısıyla insan evvela beşerdir. İnsaniyet donanımına sahip, fakat gerçekleşmesi zaruri bir dönüşümü bizzat kendisinin başlatması gereken bir beşer… Benim gibi, hepimiz gibi… Eğer bir şeylerin yanlış olduğunu, bir şeylerin olması gerektiği gibi olmadığını fark etmemiş, bu garipliğin kaynağını önemsememiş, kafamızı kaldırıp etrafımıza kalbi aklımızla bakmamışsak, hâlâ beşeriz, insan (veya insan adayı) değiliz demektir. Sadece bunun farkında olmak bile kişiyi saplı olduğu bataklıktan çıkarmaya yetebilir. “Ben bu dünyada ne yapıyorum, ne için yaşıyorum” sorusu bir kez olsun aklına düşmüş olanın artık geri dönüşü yoktur zira. Bu bir soru olmaktan çıkıp derde dönüşür. O dert sizi alır ve bir yerlere götürür. Kimisi daha ilk gittiği yerde kalır ve insan olmanın şerefine nail olur. Bu bir lütuftur. Bir ihsan, kıymetli bir hediyedir. Kimisi ise dolanır durur da, bir türlü varlığını bir sebebe bağlayamaz. Bu da bir çiledir. Çünkü aslında kişi gayesine ulaşmış, insan olmanın gerektirdiği sıfatları yakalamış, ancak bunun farkına varamamıştır. Kendisi Allah’ın mizah anlayışının hoş bir tezahürüdür ve umulur ki, mükâfatını daha bu dünyadayken almıştır.

Peki, nedir milyarları insaniyet yolunda adım atmaktan, hiç olmadı bunu akletmekten alıkoyan? Çünkü bu yola girmek başlı başına bir vazgeçişmiş gibi gelir beşer olana. Öyle ki, vazgeçtiğinin ne olduğunu, ondan vazgeçerek neye ulaşacağını bile tahayyül edemez. Aslında bir şeylerden vazgeçmesine gerek olmadığını anlayamaz. Var olan parçaların sökülmesi ve başka parçalarla değiştirilmesi değildir bu dönüşümü sağlayacak olan. Aslolan çamur olmaktan kurtulmak, yavaş yavaş buharlaşmak, tekrar toprağa düşmek ve tohumu bulmaktır. Alçak sesle konuşmak, hatta çoğu zaman konuşmamak, konuştuğundaysa sadece iyilikten, güzellikten, doğrudan bahsetmek ne kadar zor olabilir, mesela? Yüzümüze bakanın yüzüne gülmek, selam vermek, dostlarını arayıp sormak, aramayıp sormayanı hayırsızlıkla itham etmeden, gerekirse tek taraflı olarak, sırf sevdiğin için arayıp sormak parayla mıdır, çok mu ağır gelir nefse? Sahip olduğunuzu düşündüğünüz bir şeyin sahibinin aslında siz olmadığınızı, hatta genel olarak insanın maddi olan hiçbir şeye sahip olamayacağını, aksine, maddenin size sahip olacağını anlamaktan; gidip yüz bin liralık araba almak yerine kırk bin liralık araba alıp, zaten sadece araba için ayırdığınız paradan kalan altmış bin lirayı sofrasına ekmek koyamayan, kirasını ödeyemeyen birilerine dağıtacak matematik bilgisinden yoksun olabilir misiniz? Erol Köse ya da Hilal Cebeci yerine Greenpeace’in, Eduardo Galeano’nun, Dücane Cündioğlu’nun söylediklerini takip etmek sizi aptallaştırır mı? Bir Filistinli için, bir Somalili için, Bir Vanlı için ağlamak görme yetinizin yitimine mi sebep olur? Benim çalakalem ortaya serdiğim bu birkaç maddeyi insaniyetin mayası olamayacak kadar basit ve hafif görüp “hayır, bu aslında şöyledir” demek, bunun üzerinde düşünmek ömrünüzün ne kadarını eksiltir?

[Sonuç: Ne Yapmalıyım?]

Kafasını kaldıran, bir çamurun içinde olduğunu fark eden kişinin ne yapması gerektiğini bir başkasına sorması her zaman tatmin edici olmayabilir. Çünkü o bir başkasının/başkalarının doğruluğundan emin olmak, akabinde de işaret ettikleri yoldan sağa sola sapmamak gerek. Bu biraz da teslimiyet gerektirir ve açıkçası daha kestirme olmakla birlikte risklidir. Kendini değil de girdiğin yolu sorgulamana sebep olabilir. Nefse hâkimiyet gerektirir. Kendi başına (en azından bir süre için) dolaşmak daha evladır. Çünkü o dert zaten girmiştir damarına, bir şekilde seni yola sokacaktır. Ancak bu yolda ilerlemek ciddi biçimde sabır gerektirir, akşamdan sabaha olacak bir şey değildir. Yine de, Gregor Samsa kadar hızlı ve şaşırtıcı olmasa da sizi dönüştürmeye başlar. Bir de bakmışsınız ki trafik sıkışık diye kafayı yemek yerine bulutlara bakıp evreni düşlüyorsunuz!

Ne mutlu insan olması gerektiğinin farkına varanlara, o yola girenlere, başkaları için ağlayanlara ve başkaları için gülenlere; varlığının da adının da bir gün yok olacağını, bu dünyadan yalnızca iyiliğinin, sevgisinin karşılığını götürebileceğini anlayıp bavulunu o şekilde hazırlayanlara ne mutlu! Bu dünyadan göçüp gittiğinde arkasından “o çok iyi bir insandı” dedirtenlere ne mutlu! Allah hepimize onlardan olmayı, onların yolunu takip etmeyi, ve hepsinden öte, beşeriyetten uyanmayı nasip eylesin.

Kusursuz Cinayet

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Sat, 05 Nov 2011 08:34:00 +0000

Ağustos güneşinin tepe noktasında asılı durduğu, sıkıntıdan ne yapacağımızı bilemediğimiz bir perşembe günüydü. Kuran kursundan kaçtığımız için mahalleye erkenden dönmeye cesaret edememiştik, şimdiyse kimse ortalıkta yoktu. Vedat ibnesi topu getirmek için eve gitti ama belli ki bir daha dışarı çıkmaya niyeti yok. Hava sıcak. Daha beteri, zaman durmuş. Allah'ım... zaman bu kadar mı durur? Yani bu durmak da değil, ortadan yok olmuş gibi bir hali var. Uzaktaki evlerden birinin radyosunda Müslüm Gürses sıcak havayla yarışırcasına boğazıma yapışıyor; "dost diye sarıldım bağrım kanadı, ıstırap aradım gönlüm ağladı, vurdu süründürdü felek tokadı, ömrüme verilen bu ceza niye". Oha lan... Bacaklarımdaki son derman kırıntıları da uçtu gitti. Bakkalın önüne çöküverdim, gözlerim kendiliğinden kapandı. Keşke şimdi otuz yaşında filan olsaydım. Cebimde bi' ton para olur, iki-üç tane portakallı calipso alırdım.

Akşama doğru yukarıdaki arsaya uğrayıp pazar tezgahlarından ev yapacağız. Hakkı piçi gelip yıkmazsa iyi, yıkarsa bu sefer ağzına sıçarım onun. Dört ay karate kursuna gitti, Van Damme kesildi başımıza. Orospu çocuğunda bir gram Allah korkusu yok. Gidip gelip nasıl bir adilik yapacağını düşünüyor. Sigara içince adam sanıyor kendisini. Aslında bütün derdi Seda'ya hava atmak biliyorum. Fakat anlamıyorum, gelip benim oyunumu bozunca, enseme tokat atınca bir kızın kendisinden hoşlanacağını mı düşünüyor? Çok belgesel seyrediyor bence.

Gözlerimi açmakta zorlanıyorum. Müslüm babanın sesi de gelmiyor artık. Sıcak ve zaman birleşmişler, sıcak zamanı eritip yok etmiş, geriye sadece sıcak kalmış. Boğazım kurumaya başladı. Anneme su için seslenecek kadar bile halim yok. Gözlerim kapanıyor. Keşke otuz yaşında olsaydım... Fruko, Pepsi, Meybuz...

* * *

Gözlerimi açıyorum. Daha doğrusu açmak zorunda kalıyorum. Eşim dürtüyor, işe geç kalıyormuşuz. Az evvel rüyamda James Caan'ı elimde tabancayla hipodromda kovalıyordum! O kadar saçma ki, böyle bir rüya görüp görmediğime emin olamıyorum. James Caan'ı neden vurayım ki? Hatırladığım kadarıyla epey de hırslıydım bu işi yapmak için. Allah'ım, zaman ne çabuk geçiyor. Az önce kafamı yastığa koyduğumda saat 1 bile olmamıştı. Şimdiyse saat 8 ve ben vücudumun tüm ısısını kopyalamış olan yorgandan ayrılmak istemiyorum. Dünya bugün ben çalışmadan dönemez mi sanki? Şu Araf'tan cennete geri dönmeme izin yok mudur? Lavaboya gidip yüzüme soğuk su çarparsam half-time gerçeklikten full-time gerçekliğe geçeceğim. Zamanın bu kadar çabuk geçmesi kanıma dokunuyor. Lavuğun biri de arabasında oturmuş son ses müzik dinliyor. Çift camlı pimapenlere rağmen kafamı şişirmeyi başarıyor. Her şeyi duyuyorum; "son pişmanlık neye yarar, her şeyin bedeli var, olmadı yar, son pişmanlık neye yarar, her şeyin bedeli var, buraya kadar" diyor Müslüm Gürses. Şimdi kalk, bir şeyler ye, işe git... Tam şu anda on yaşlarında filan olsaydım keşke. O zamanlar hayat daha masalsıydı sanki.

* * *

Ne zaman geçip gitti o yıllar anlamıyorum. Aradaki yıllar yani... Sanki birisi elinde tabancayla hipodroma kadar kovalamış onları. Sonra da hiçbir iz bırakmadan gebertmiş hepsini. Ve kayıplara karışmış elbette. Yıllar kayıp, katil kayıp, silah kayıp... Bir tarafta bakkalın önünde oturmuş salak bir çocuk, diğer tarafta kafası karışık, canı sıkkın bir adam. Allah'ım, sen misin bu maktülün katili?

Kapitalizm, Nutella, Çay ve Diğer Şeyler

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Mon, 10 Oct 2011 21:05:00 +0000

Hemen hemen hepimizin yaşamına sirayet etmiş bir hastalık var; dünyayla olan ilişkimizi çok az gözden geçiriyoruz. Arzularımızın ne kadarı nefsani, ne kadarı ihtiyaç kaynaklı, oturup hesap yapmıyoruz. Bindiğimiz araba gerçekten bir yerden bir yere ulaşmak için mi, yoksa o korkunç reklamcılık ağzıyla “şehre egemen olmak” için mi satın alınıyor? Ekşi Sözlüğe “Nutella’sız bir hayat mı? Ammman tanrım, olemaz böyle bir şey!” yazan genç insanın asıl derdi hastası olduğu bir ürünü yücelterek (sanki bedelini vererek satın aldığı yetmezmiş gibi) diyet ödemek mi? Bu konuları kurcalayalım biraz…

* * *

Malum, kapitalizmin insanlığa çektirdiği ve yaşadığı sürece çektireceği acılar tasavvur edilecek gibi değil. Bu düzenin icat ettiği ve muhtemelen dünyanın sonuna kadar yok edilemeyip kanımızı emmeye devam edecek ‘reklamcılık’ sektörü ile yönlendirdiği zihinlerimizin arınması da imkânsız görünüyor. Benim ve benim gibilerin yaptığı şey Morpheus’luk biraz; kaç kişinin fişini çekersek kâr!

Kapitalizm tüketime muhtaçtır. Tüketim müşteri eliyle gerçekleşir. Öyleyse her insan potansiyel bir tüketici olmalıdır. Peki, bir insanın hayatını idame ettirebilmesi için gereken şeyler kapital düzeni ayakta tutacak tüketim döngüsünü sağlayabilir mi? Asla! O halde insan yeni şeylere ihtiyaç duymalıdır. İnsanların yaşam standart çizgileri yukarı çekilmeli ve oltadaki havucu kovalayan eşek misali hiçbir zaman kovaladığı şeyi yakalamasına imkân verilmemelidir. Kapitalizm bunu yaparken çok da zorlanmaz, çünkü insan nefsi bu duruma gayet müsaittir hali hazırda. Düzenin tepesinde oturanların yapması gereken tek şey ganimeti bölüştürmektir. Kim ne yiyecek? Hangi arabaya binip hangi sigarayı içeceğiz? Nereden giyineceğiz? Evimizi hangi siteden satın alacağız? Vs…

İnsan vücudunun kafeine, haliyle kahveye ne kadar ihtiyacı vardır bilmiyorum. Ama bildiğim bir şey var ki, hiç kahve içmeden yüz yıl yaşayan insanlar var dünyada! Demek ki kahve bir “temel tüketim maddesi” değil. İçmezsek ölmeyiz. Hatta daha da ötesi, kahvenin yarardan çok zarar verdiği çok fazla insan var. Bu durumda kim, nasıl kahve satacak bize? Evet, cevabı doğru tahmin ettiniz: reklamcılar satacak. Reklamcılar size kahve değil ‘marka’ satacak, ‘prestij’ satacak. Kahve yerine ‘Nescafe’ içeceksin; evde değil ‘Starbucks’da içeceksin; kıyıdaki masalarda oturarak değil, üzerinde isminin yazılı olduğu şık karton bardaklarda yürüyerek içeceksin! Kapitalizm sana kahve değil, bir ‘tarz’ satıyor çünkü. Nefsin de bunu istiyor. Win-win-lose!

Çikolata mesela… Allah aşkına, kim sevmez ki çikolatayı? Reklamcının işi bu konuda kahveden daha kolaydır. Çünkü ‘pazarlama kitlesi’ çok daha geniştir. Hemen herkesin alım gücü dâhilinde olduğu için de belli bir aralığa hitap etme sıkıntısı yoktur. Ne olsa satar. Ama bazı şeylere bağımlılık geliştirmek gerek; çünkü kapitalizm senin kalkıp çikolatayı Ali Muhiddin Hacı Bekir’den ya da Beyoğlu’ndaki büfelerden değil, Nutella’dan, Ülker’den almanı ister. Bunun için de sana çikolata değil ‘imaj’ satar. Gidin Ekşi Sözlüğe (ya da benzer herhangi bir platforma) Nutella, Browni İntense, Probis başlıklarından birine bakın. Göreceğiniz manzara “kimse onu benden daha çok sevemez” tavrı ile birbiriyle sidik yarıştıran yüzlerce insanın elli kuruşluk çikolatayı/bisküviyi yere göğe sığdıramamasından başka bir şey olmayacak.

Böyle yüzlerce örnek vermek mümkün: Kutu Winston yerine Soft paket alanın da, “eski Camel kalmadı hacı” diye dolananın da, Diesel’e gidip bir pantolona dört yüz kâğıt bayılanın da, özelliklerinin yarısından çoğunu kullanmayacağı bir iPhone’a bilmem kaç yüz doları gömenin de ortak hastalığı imajdır. Sistem yapıştırılmaya hazır çeşitli etiketler üretir ve bunları aramızda paylaştırır. Level atladıkça yeni etiketler koyar önümüze. Sonu hiç gelmez, hayvan hiç ama hiç doymaz.

Hadisenin bir yüzü daha var, “Ben Müslümanım” diyenleri ilgilendiren bir yüzü, o da şu; kapitalizmin bir şekilde etki alanı dışında kalmış olan şeyleri nefsi duygularla yüceltmek, onlara delicesine bağlanmak. Mesela çay. Sistemin fazla yüz vermediği bir alandır çay. Kola, alkol, kahve, meyve suyu, hatta su satmakla çok meşgul olan reklamcıların çayla ilişkisi sınırlı düzeyde kalmıştır. Sebepleri hakkında az-çok fikir yürütebilirsiniz. Değinmek istediğim nokta orası değil zaten. Şurası; çay için şiir yazan, onu sapıkça bir bağımlılıkla yücelten şairlerimiz; çaysız yaşayamayacağını söyleyen akıllı başlı arkadaşlarımız var! Hayır, yaptığı şey şükretmek olsa gam değil, fakat oradan kendisine bir etiket çıkarıyor. “Var ya, filan yazarın anasını kes ama çayını kesme!” dedirtmekten hoşlanıyor adam. Alsam birini karşıma sorsam, peygamber efendimiz hurmalar için şiir mi yazdırtmıştı, halifeler, evliyalar zemzem suyuna sonu gelmez mersiyeler düzmüş, şarkılar mı bestelemişti diye, ne cevap verecekler? Bir Müslüman için ne kadar tehlikeli bir haldir. Ama farkında bile değiliz. Çayı (hayatımızda çok yer aldığı ve en fazla örneği teşkil ettiği için çay üzerinden gidiyorum) övdüğünün yarısı kadar Allah’ı, peygamberi övmediğini fark etmez kimse. İstersen günde yüz bardak çay iç, kime ne, ama bununla övünmek acizliktir, hamlıktır.

Müslümanca hassasiyetlerimiz olsa da olmasa da şuraya gelip dayanıyoruz hep; çok düşünüyoruz, çok hareket ediyoruz ama bu ikisi aynı anda yapamıyoruz! İnsan olmanın asgari gerekliliklerini yerine getirirken kemâle erme yolunun nerede olduğunu bile sormuyoruz. Esiri olduğumuz nefsimizin zihnimizi nelerle meşgul ettiğinin farkına varmıyoruz. Kaçırdığımız (hatta çoğu zaman bahanesiz kılmadığımız) bir namaza, paramız yetmediği için alamadığımız bir çift Adidas kadar üzülmüyoruz. Beşiktaş’ı, Trabzonspor’u takip ettiğimizin binde biri kadar ilim sahibi hakikatli insanları takip etmiyoruz. Yeni modeli gelmiş mi diye merak ettiğimiz telefona bakmak için uğradığımız teknoloji marketlerine ayırdığımız vakti “kardeşim” diyecek kadar yakın olduğumuz dostlarımızdan esirgiyoruz. Ondan sonra kalkıyor bir reklamcı, “bu arabaya bin, şehre hâkim ol!” diyor. Halbuki daha kendi nefsimize bile hakim olamıyoruz.

Bizim Büyük Zevksizliğimiz

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Fri, 30 Sep 2011 20:22:00 +0000

Daha önce yine burada değinmiştim, ülkemiz dâhilinde inşa edilen her yeni yapının ne denli iğrenç göründüğü ve bunlara nasıl izin verilebildiğini sorgulamıştım. Elbette değişen bir şey yok; değişeceği de yok. Fakat bir şekilde içimde biriken öfkeyi boşaltmam lazım!

Önceki yazımda Bakırköy Adalet Sarayı’ndan Cevahir Alışveriş Merkezi’ne, Çağlayan Adalet Sarayı’ndan Olimpiyat Stadı’na kadar bir dolu “yeni” eserin çirkinliğinden bahsetmiştim. Her geçen gün bu yapılara başkaları ekleniyor. Gözlerimizin önünde cereyan eden estetik katliamına dur diyemiyoruz. Milyonlarca dolar para harcanıp ‘son teknoloji’ ile donatılarak inşa edilen binaların dış görünümleri hususunda bu kadar özensiz davranılmasının ekonomik koşullarla bir ilgisi olamayacağına göre tek bir açıklaması vardır: Zevksizlik! İşlevsel olsun da, işimizi görsün de, iç dizaynı gönül çelsin de gerisinin vur beline rahvan gitsin anlayışı…

Çok mu zor yahu bir binayı hem işlevsel hem de estetik kaygıyla inşa etmek? Bir köprünün mukavemet hesaplarını bozuyor mu asılı olduğu halatların rengi? Gaudi deli olduğu için mi tasarladı o ‘yamuk yumuk’ binaları? Hundertwasser’in adını bile zikretmeye gerek yok, ne de olsa Viyana kapılarından geri dönmüş bir ecdadın torunlarıyız! Bizim meclis binamızın da Macarlarınki kadar görkemli olmasını dilemek çok mu romantik bir davranış olur?

Gelelim beni tekrar bu tip bir yazı yazmaya yönelten unsura; yani Zeytinburnu’na dikilen ve adına “on altı dokuz” denen üç dev gökdelene… Zeytinburnu’nda ikamet ettiğim için zaten nereden bakarsam bakayım görüş alanımın içinde yer alan bu binaların ta Anadolu yakasından görüldüğünü, o meşhur İstanbul siluetini fotoğraf çekilirken arkadaşına kulak yapan şımarık bir çocuk gibi sabote ettiğini biliyor muydunuz? Gazeteler haber yapana kadar belediye bunu “gözden kaçırmış”. Kadir Topbaş’a sorulduğunda ise “ehehe, ya şey, dur bakayım, şey olmuş o, halledeceğiz biz onu” gibisinden gevelemeler duyulmuş cevaben. Hayır, otu böceği eleştirenlere inat Kadir Topbaş’ın hizmetlerine sahip çıkan, destekleyen, hatta kendisine oy veren biriyim. Fakat şimdiden “yüzbinlerce”dolara satılan daireleri kapışılmış olan bu binaların İstanbul siluetinin içine sıçışının “gözden kaçmış” olduğuna ölsem inanmam. Ulan madem girdiniz o siluetin içine, bari bir şeye benzeseydiniz!

Allah nasip etti, bu yaz Viyana’yı, Budapeşte’yi, Prag’ı gezme şansım oldu. Avrupa gördükten sonra vatanına dudak büken züppeler gibi görünmek istemem ama saraylarından kiliselerine, heykellerinden opera/tiyatro salonlarına, köprülerinden parklarına kadar öyle ince bir estetik, o kadar düzenli bir işçilik var ki, insanın Devlet Bahçeli gibi “bizim de böyle binalarımız olsa, anne bizde niye yok!” diye isyan edesi geliyor!

Bir de işin mimarinin dışında kalan kısımları var ama onlara da girersem deneme değil kitap yazmam gerekecek. İpucu vereyim yine de, sonra da gidip yatayım…

“İsmail YK Erkan Oğur’dan bin kat fazla albüm satıyor. Turgut Özakman gibi bir adamın elinden çıkan romanımsı metinler kitabevlerinin girişlerinde barikat niyetine kullanılırken Ömer Faruk Dönmez’in hikâye kitapları için dört-beş yer gezmeniz gerekebiliyor. Perihan Mağden, Gökhan Özgün gibi isimlerden mahrum olduğumuz basında Ece Temelkuran ve Nuray Mert gibiler var olan dev takipçi kitlelerine en afilisinden yeni hayranlar ekleyip duruyorlar. Nuri Bilge Ceylan şaheser bir filmle ilk gösterim günü bile salon dolduramazken İncir Reçeli seven yayvan ağızlı kızımızı görmek için birkaç salon gezmemiz gerekiyor!”

Ertuğrul Özkök'e Dekolte Bir Cevap

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Thu, 22 Sep 2011 16:53:00 +0000

[Sözlerime başlamadan evvel, Ertuğrul Özkök’ü adam yerine koyup böyle bir yazı kaleme almaya karar verdiğim için kendime kızdığımı; fakat söylenenlerin ağırlığı karşısında bir şeyler söylenmesi gerektiği için de kendimi tutmaya gerek görmediğimi özellikle belirtmek isterim. Adını zikrederek bile ağzımı kirlettiğim bu yarasa kalpli adamın elindeki medya gücüyle zihinlerimize tecavüz etmeye devam etmesi katlanılır gibi değil. Katlanma gibi bir niyetim de yok zaten. İzninizle gözlerimi yumuyor, ağzımı açıyorum.]

Şimdi efendim, mevzu şu: Tuna Kiremitçi isimli şahıs (kendisine sardırmış değilim ama sürekli bir şekilde karşıma çıkıyor gamzehânımız) Esra Elönü’ye “neden dizilerde türbanlı karakterler yok” diye soruvermiş. Esracığım da “reytingimiz yok aabi yea” diye cevaplamış. Kiremitçi daha sonra “sizi azize olarak gören kafalarla hesaplaşmadınız da ondan” demiş. (Bak Allah’ın işine ya, ulan on senedir boşuna cevap arıyormuşum bu sorulara, meğer tüm sorun türbanlılardaymış!)

Kiremitçi’nin bu yorumu yarasa kalpli Özkök’ü kesmemiş. Dahası “ürkek ve yetersiz” bulmuş. Daha ciddi sorular sorulmalıymış ona göre. Şöyle ki;

Yıllar boyunca, türban bizlere ne olarak sunuldu?

İnancın, dürüstlüğün, ahlakın timsali olarak. Oysa herkesin çok iyi bildiği bir sır vardı: Başa türban geçirilince insan karakterindeki “insani şeyler” öyle hiç de değişmiyor.
Gerçek öyle de; fotoğrafın arabında durum farklı. Sadece erkek değil, kadın da kendisinin veya başkalarının yarattığı bu klişenin, bu “azize ikonasının” esiri haline geldi.
Cesaretiniz var mı? Varsa, hadi gelin şöyle küçük bir azize testi yapalım.
Ama uyarıyorum. Cesaretiniz yoksa bırakın tabu olarak kalsın.
Dizilerde tecavüze uğramış türbanlı kadın da görmeye hazır mısınız?
Dizilerde kocasını aldatan türbanlı kadın da seyretmeye hazır mısınız?
Dizilerde sevdiği erkekle öpüşen türbanlı kadın da seyretmeye hazır mısınız?
Dizilerde kötü, cinayet işleyen, hırsızlık yapan, arkadaşlarına kazık atan, gelinini arkadan bıçaklayan türbanlı kadın da seyretmeye hazır mısınız?

Şuradan başlayayım, zamanın birinde bu konuda etraflıca yazmıştım, sinemamızda ve televizyonumuzda başörtülü karakter diye bir şey olmadı. Hiç olmadı. Binlerce film, dizi, skeç vs. çekildi, ‘çileli analar’ ve ‘cahil hizmetçiler’ haricinde bir tek kadın başörtüsü takmadı. Geçtim kadınları, erkeklerin bile dinle ilişkisi yoktur bu endüstri içinde. Siz hiç Cüneyt Arkın’ın ağzından “selamûn aleyküm” çıktığını gördünüz mü? Kadir İnanır kaç defa Cuma namazı kılmaya camiye gitmiştir? Kemal Sunal’ın oynadığı yüzlerce filmin içinde sakalları birbirine geçmemiş, suratı çirkin olmayan, yobazlığı gözümüze sokulmamış bir tane dahi imam var mı? Hangi filmde “hacı” sıfatıyla anılan ‘ev sahibi’ paragöz bir şerefsizin önde gideni değildir ve “hacı fışfış” diye dalga geçilmemiştir? Özkök o soruları sorarken bu soruları aklına getirmemiştir elbette. Amerikan sineması yıllarca din adamı rollerinde –iyi olsun kötü olsun- nice büyük aktörü oynatmıştır. Gel gör ki biz bir kez bile Şener Şen’i müftü rolünde izlemedik. Tarık Akan ya da Kartal Tibet asla bir köy imamı olarak çıkmadılar karşımıza. Ediz Hun bir dervişi canlandırmadı.

Böyle olması kimin tercihiydi peki? Ortada “zaten kadınlar azize olmuş, bari erkekleri aziz mertebesine ulaştırmayalım” diye yapılmış bilinçli bir tercih olmayacağına göre, apaçık bir din düşmanlığı vardı. Milyonların sevgilisi Cüneyt Arkın’ın popüler bir filmde abdest alışını, namaz kılışını gören halk ertesi hafta şeriat düzeni mi isterdi acaba?!

Yerleşik medya düzeninin o pis ve çirkin yüzünü temsil eden Özkök bu duruma karşılık aşağı yukarı şunu söylüyor; madem size yer vereceğiz, o zaman istediğimizi yaparız! Sokarız, çıkarırız, asarız, keseriz! Özkök bunu isterken kendilerine yapışmış kötü etiketlerin neden türbanlılara da yapıştırılmadığından şikâyet ediyor. Mesela şunu demiyor, “bundan sonra dizilerde tecavüz, seks, cinayet sahneleri olmasın”. Bunun yerine, “düzen devam etsin ama türbanlılar da şerefsizin önde gideni olsun” diyor!

Seneler boyunca Doğan medyasının bir numaralı ismi olarak önümüze milyonlarca ton “kadın eti” sermiş tüccarın isyanına bakın hele… Ulan keçe surat, o kadınlara o etiketleri vuran biz miydik de şimdi kalkıp kendi kendimizi o pis sıfatlarla anmamızı buyuruyorsun? Yıllardır sizin müzik kanallarınızdan seks, çıplaklık akıyor. Türbanlılar mı çekti o klipleri? Türbanlılar mıydı sizin götten memeden geçilmeyen magazin sayfalarınızın, hafta sonu eklerinizin, dergilerinizin editörleri? Bin bir geceli, Fatmagül’lü, entrika içinde yüzen ve mümkünse bir şey giymeyen liseli kızlarla dolu dizilerinizin senaristleri türbanlılar mıydı? Biz mi size vurduk o etiketleri de şimdi kalkıp “yahu biz de az şerefsiz değiliz ha, bakın, ehu ehu” diye günah çıkaralım?

Birilerinin seneler boyunca yediği bokları temizlemek için başkalarının kirliliğine sarılmaya çalışmasındaki alçaklığa benim diyen mide dayanmaz. Yoksa kimse başörtüsü takan bir kadının günah işlemeyeceğini, kocasını aldatmayacağını, cinayet tasarlamayacağını iddia etmiyor, etmedi de. İnsansak şayet, her türlü çirkinliği yapabilecek donanımımız doğuştan var demektir. Buna kimsenin itirazı yok. Lakin bunu televizyon ekranlarından sizin o pespaye, o alçak üslubunuzla hikâye edecek de değiliz!

Mevzu ile alakalı bir diğer garabet de konuyu tartışan tarafların isimleri. Hadi o tarafı anladım, Tuna Kiremitçi, Ayşe Arman, Ertuğrul Özkök gibileri kendi çirkinliklerinin mimarı konumundaki isimlerden oluşuyorlar. Ya bu taraf? Niye ısrarla Esra Elönü ve benzerleri? Mesela –atıyorum- neden Sibel Eraslan değil? Neden Yıldız Ramazanoğlu ya da Cihan Aktaş değil? Aptal olmadıkları, bir şekilde lafı ağzınıza tıkabilecek kadar donanımlı ve konuşmayı bilen isimler oldukları için mi? Ayşe Arman (Bkz: Ayşe Arman’la Sevgi Namazı) ya da Tuna Kiremitçi ne diye başörtülü arkadaş kontenjanlarını hoppa isimlerle dolduruyor acaba? (Sorularımız retoriktir abiler, cevap arıyor değilim).

Daha yazacak çok şey var ama biliyorum ki bu kafalara tek kelime bile işlemeyecek. Uzatarak boşa yoracağım kendimi. Allah hepsini ıslah etsin. Yok eğer etmezse de kendi bataklıklarında boğulsunlar inşallah!

El Değmeden İmal Edilmiştir

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Wed, 21 Sep 2011 12:01:00 +0000

Televizyonlar istedikleri kadar fırınların, pastanelerin, lokantaların imalat bölümlerine yapılan baskınları bağıra çağıra haber yapsın, ruhların leş gibi kokuyor olduğu bir dünyada ellerin sebep olacağı üç-beş mikroskobik hadisenin yasını tutturamaz bana. Elin değmediği undan yapılan ekmek ne kadar hijyenikse bir o kadar da ruhsuzdur nihayetinde. Lezzetsizdir. Dolayısıyla faydasızdır.

Nefislerimizi köreltmeden ‘insan’ olabilmemiz mümkün değil. Zaten kendisinin esiriyiz. Ne söylese yapıyoruz. Her türlü pislik, yalan, riya, kibir, kıskançlık, dedikodu, haset kişiliğimizde mevcut bulunmakta. Bu kadar manevi pisliğin fiziki yansımaları da oluyor mutlaka. Ve o fiziki yansımaları minimuma indirmek için üretebildiğimiz yegâne yöntem bir şeyleri “el değmeden” imal etmek. Kirli ruhlu insanlığa karşı temiz ve ruhsuz makineler!

Beni yanlış anlamayın, pastoral bir hayatın özlemiyle yanıp tutuşuyor değilim. Süt doğruca inekten sağılıp yer sofrasına gelsin, ekmek sobada pişsin filan… Dert edindiğim nokta; birbirimizin ellerine olan güveni bile kaybettiğimiz zamanlarda yaşıyor olmak. Birileri bizi bu önlemleri almaya itti. Ve bu birileri “biz”den başka kimse değil! Bir insan kendini uymak zorunda olacağı kurallara teslim etmediği vakit nefsi devreye giriyor. Daha doğrusu o her zaman devrede de, biz onu aradan çıkaramıyoruz. Ve şuna tüm kalbinizle inanın; mantık ve nefis asla uzlaşmazlar. Ve nefsiniz asla sizin iyiliğinize olacak bir şey istemez. Bu ipi parmağınıza bağlayın.

Kimseye güvenemiyor, kimsenin sözüne inanmıyoruz. Hapishaneler inşa ediyor, habire yeni kanunlar çıkarıyoruz. Her şeyi herkesten daha iyi biliyoruz. Kalbimizin temiz olduğuna sarsılmaz biçimde iman ettiğimiz için kontrol etme gereği duymuyoruz. Birbirimizin eline dokunamıyoruz. Çünkü “başkaları cehennemdir”. Çünkü kişi âlemi kendi gibi bilirmiş; kendi ellerindeki pisliğin farkında olan herkes, başka ellere bakma ihtiyacı hissetmeksizin isteğini dağlara taşlara yapıştırıverirmiş;

“El değmeden üretilmiş olsun!”

Lethologica

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Tue, 13 Sep 2011 21:48:00 +0000

Bu yazının başlığını çok aradım. Gerçekten çok aradım, şaka yapmıyorum. Hayatım boyunca (muhtemelen sizin de öyle) sıkça karşılaştığım bir durumun tıp dilindeki karşılığıdır bu terim. Bir kelimenin anlamını bulmak kolay ama bir “anlamın” hangi kelimeye karşılık geldiğini bulmak zor olabiliyor. Yine de Google sağolsun. İnatla araştırdığınız her şeyi önünüze seriyor.

Bu terimin [lethologica] anlamı şu; düşünürken, kendi kendinize ya da birileriyle konuşurken, çok iyi bildiğiniz bir ismi/kelimeyi kısa süreliğine hatırlayamamak hâli. Amiyane tabirle; dilinizin ucuna gelen şeyin bir türlü kendini dışarı atamaması durumu. Delirtici, kendinizi fazla zorlarsanız ciddi anlamda rahatsız edici bir durum. Tıpkı çok sıkışıp da işeyememek, feci kaşınan bir yerinize uzanamamak gibi!

Geçenlerde gazetelere göz gezdirirken Pelin Batu’nun bir resmini görmem ve yaklaşık on beş dakika ismini hatırlayamamamla birlikte tekrardan aklıma düştü bu konu. Üstelik geçtiğimiz hafta bir dost meclisinde daha fenası gelmişti başıma. Laf nereden geldi hatırlamıyorum, Güven Kıraç’tan bahsetmem gerekti. Gel gör ki adamın tüm kariyerini ortaya dökmeme rağmen ismi çıkmadı bir türlü ağzımdan. İşin daha da ilginci ise bu garip unutkanlık halinin bulaşıcı olması! Benden başka dört kişi var ve ben “Ya adam Duvara Karşı filminde Birol Ünel’in arkadaşıydı… Gönül Yarası’nda Şener Şen’in oğlu rolündeydi… Lan oğlum Takva’da şeyhin yardımcısıydı hani… Kel var ya abi? CNN TÜRK’te Beyaz’la beraber program yapmışlardı bir dönem, Yeni Sinemacılar grubundan, Behzat Ç., Masumiyet...” gibisinden nice ipucuyla adamın şeceresini dökerken herkesin benim gibi zihinsel kilitlenme yaşaması garipti. Garip dedim demesine de, bu olayın çok daha beteri seneler önce yine benim başıma gelmişti. Bu rahatsızlığın bireysellikten çıkıp örgütlü bir çalışma yöntemi izlemesine, geçmişteki bu olayı hatırladıktan sonra iyice emin oldum.

Zamanın birinde, hep olduğu gibi, içeriğini hatırlamadığım gereksiz konuşmalarımız dönmüş dolaşmış ve o meşum noktada bağlanmıştı...

Her şey benim “eee abi, Amerika’yı yeniden keşfetmenin âlemi yok” dememle başladı. Kısa bir sessizlik. Ardından arkadaşım son derece sakin bir tavırla şu soruyu sordu: “Amerika’yı kim keşfetmişti lan?”

- Nasıl kim lan? (tam bu anda lethologica bana da bulaşıyor ve bir umut vakit kazanmaya çalışıyorum) Oha oğlum! bilmiyor musun harbiden?

- Abi biliyorum da… Kimdi ya hakikaten?

- (Çok geç, ben de yakalanıyorum pençeye) Hımmm… Abi ben de unuttum iyi mi?!

- Ahaha, bunu nasıl bilmeyiz ya?

- Kristof'lu bi şeydi lan.

- Hah! Soyadı neydi namussuzun?

Çıkmadı kardeşlerim o soyadı. Bir “Colomb” diyemedi iki civanmert. “–er Lambert” dedik, “Daum” dedik, bir tek “Colomb” diyemedik. İşin fenası tanıdık kimse de yoktu etrafta ve biz başkasına sorup rezil olmak istemiyorduk. Ne var ki çektiğimiz ıstırap dayanılacak gibi değildi. Sonunda gözümü karartıp amcamı aradım. Ki genel kültür söz konusu olduğunda aranacak en son kişiydi belki. Aramız iyiydi yalnız, başkasını arayıp rezil olamazdım. Velhasıl-ı kelam, canım amcam fazla soru sormadan “Colomb”u suratımın ortasına yapıştırıp bana tadılmamış zevkler diyarında bir tur armağan etmişti.

* * *

Bu zevkin benzerini çok az şey yaşatabilir diye düşünüyorum. Yaşamayan bilmez, yaşayan unutmaz. O gün sabaha kadar yatağında “Colomb… oğhşş…” diye dönüp durana sorun siz onu!

Marx, Domates ve İsyan

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Sat, 10 Sep 2011 05:11:00 +0000

Ramazan ayı sona erince ortaklık bitti mi acaba? Büyük otellerde yapılan zengin iftarlarını protesto etmek amacıyla düzenlenen organizasyona elinde tuzlukla koşa koşa yetişen zevatın şu an herhangi bir şey üzerinde dayanışıp dayanışmadığını merak ediyorum da, ondan soruyorum!

Olan bitene dair yazdığım yazının ardından daha önce yazdığım bin tanesine almadığım kadar çok –olumlu ve olumsuz- tepki aldım. Özünde söylediğim şey, ki en çok tepki gören fikir aynı zamanda, Ece Temelkuran, Murat Menteş, Tuna Kiremitçi gibi “oyuncuların” devrimci, özgürlük savaşçısı gibi pozlara girerek rol kesmeleriydi. Sahte bulduğum ve asla inanmadığım bu hareketlerin ardından gelen tepkilere karşı nasıl vıcık vıcık bir dayanışma içine girdiklerini hatırlarsınız. Murat Menteş’in Ece’sini neredeyse dünyanın gelmiş geçmiş en büyük yazarı ilan etmesi mi kalmadı, İhsan Eliaçık’ın Nuray Mert’i balon gibi şişirerek havalara uçurduğunu mu görmedik, Afili Filintalar’ın birkaç vicdanlı kaleminin rahatsızlıklarına rağmen çenelerini kapatıp oturmaları mı yaşanmadı?

Olan şey belliydi, aslında kendilerinin her gün içinde olduğu bir bataklığa “Müslüman” etiketli kimselerin de el atışından rahatsızdılar ve bu işi “dinde reform” yapma gayretinde olanların kuyruklarına takılarak halledebileceklerini düşündüler. Hataları şuydu ki, günahkâr bir Müslüman ile bizatihi İslam dini çok ayrı kavramlardır. Yanlış yere, yanlış zamanda, yanlış biçimde saldırdılar!

Üslubumun “iğrençliğinden” dem vuranlar şimdi bu yazıyı okuyor mu bilmiyorum ama merak ediyorum; daha aradan bir ay bile geçmeden yüzlerden düşen maskeleri görüyorlar mı? Kendi elleriyle yazdıkları yazılarla ne mal olduklarını ortaya koyan bu isimleri hâlâ “ama çok iyi roman yazıyorlar yea!” diyerek savunabiliyorlar mı?

Menteş’in Temelkuran ve Mert için yazdığı destek yazısının insanı kusturacak denli yoğun bir işgüzarlık temeline oturtulmuş olmasından hemen sonra kendisinin Fatih Belediyesinden birkaç sempozyum/panel için istediği ücreti öğrendiğimde kendisinin ağzından çıkan “Ramazan insanı sarsmalı” sözü gerçek anlamını bulmuştu. Garip gureba edebiyatı yapan İhsan Eliaçık’ın Twitter üzerinden ilmi irfanı bir kenara bırakıp “salakların oy vererek iktidara taşıdığı parti” basitliğine kadar düşmesi, Nuray Mert’in biz “beyinsiz Müslümanlardan” çok daha üstün bir konumda bulunduğu fetvasını vermesiyle “Kenz! Kenz!” çığlıkları atması arasındaki bağlantıyı kurunca elektrik bekleyen ampuller yanmıştı. O televizyon senin bu barış konferansı benim dolaşıp duran Nuray Mert’in her bir “çok acayip muhalif ve ölümüne öfkeli” konuşması için kaç para aldığını biliyor olmakla hazretin “devrimci” karakteri arasında ilişki kurmak kafamdaki devrelerin bir bölümünü yakmıştı. Ve şimdi de Ece Temelkuran…

Vicdan kraliçemiz Tunus’tan kaleme aldığı son yazısında kendisinin bir ayakkabıya verdiği parayla bir ay çalışan, sosyal güvencesi olmayan hizmetçisi Tülay’ın neden isyan etmediğini merak ederek Marx çözümlemesine girişmiş! [Yazıda ara ara göze sokulan “iğrenç Araplar” göndermelerine girmiyorum bile, girersem çıkamam çünkü]. “Bahçedeki domatesler” tabirinden anlaşılan o ki, Ece hanım müstakil bir evde, muhtemelen bir villada yaşıyor. Çok vicdanlı, Menteş’inin bir tanesi, hızlı devrimci ve müthiş gazeteci ablamız bir de asgari ücretle, sigortasız olarak hizmetçi çalıştırıyor. [Yine yazıdan anladığım kadarıyla hizmetçisini bir çeşit deney hayvanı olarak da kullanıyor]. Benim gördüğüm bu gerçekleri İhsan Eliaçık da görüyordur elbette, acaba zengin Müslüman protestolarında yanında görmekten “keyif alacağı” bu ve benzeri isimlere de bu kadar mal-mülk sahibi olmaları hasebiyle öfkeli nutuklar atıyor mudur?

Elbette atmıyordur. Bu yüzden ki bu insanlar midemi bulandırıyorlar. Birbirlerinin organik gıdalarını yalamak üzerine kurulmuş dünyalarında al takke ver külah süregiden yaşamlarından dolayı zerre kadar değer vermiyorum hiçbirine. Halkla ilişkisi “trafikte karşılaştığım türbanlı şoför, evimdeki hizmetçi Tülay”dan öteye gidemeyenlerin ‘insan sevgisine’ bu yüzden delirmiş gibi gülüyorum. Allah bana akıl sağlığı, bunlara da hidayet ihsan eylesin. Amin.

Bizi Hep Ezdiler

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Mon, 05 Sep 2011 10:54:00 +0000

Geçmişte yaşanmış ne kadar talihsizlik varsa “üzerine gitmek” yerine “altına yatmayı” tercih eden zümrelerin koro halinde söyledikleri acı şarkılar vardır. Bir çeşit “masumiyet sertifikası”. Olmadı “sevin beni” yakarışı. Hangisi işinize gelirse artık…

Dünyanın hemen her ülkesinde olduğu gibi yurdumuzda da zaman zaman (hatta çoğu zaman) demokrasi dışı yollara sapılmış; farklı ırk, din, siyasi görüş sahipleri arasındaki tartışmalarda devlet açık bir biçimde taraf olmuş ve bugün hatırladıkça yüzümüzün kızarmasına sebep olan birçok hadise cereyan etmiştir. Örneklemeye gerek yok. Birini gösterirsem diğeri eksik kalır. Gündemi takip eden ve yakın tarih hakkında az çok bilgisi olan herkes bunların neler olduğu iyi biliyor zaten. Detayları geçelim.

Evvela şunu kabul edelim; her ne kadar ağır aksak, eksik, dengesiz, emekleyen bir demokrasiye sahip olsak da, durumumuzun 10-20 sene öncesinden daha kötü olduğu söylenemez. Çok şey değişti ve değişmeye devam ediyor. Bu değişimin en büyük getirilerinden birisinin de “geçmişi sorgulama/geçmişten hesap sorma” olması gerekiyor. Peki bu hakkı devlet size verir mi? Vermez. Sen kendin alacaksın. Bastıracak, kamuoyu oluşturacak, sesini çıkaracaksın. Bunun için bir takım fedakârlıklar göstermen gerekiyorsa -ki gerekecektir- bundan kaçınılamaz. Hava bedava, evet… Ama özgürlük için bir bedel ödemek gerekiyor genellikle.

Olması beklenen bu iken, günümüz şartları geçmişi sorgulamayı, “neden böyle oldu” diye tartışmayı gerektirirken birileri niçin ısrarla “bizi çok fena ezdiler abi” sayıklamalarına girer ve üstüne bir de kendine yandaş arayarak toplu sünnet düğünü gibi ağlama şölenleri düzenler anlamıyorum. Hiç mi yumruğunuzu vuracak, tek başına ayakta duracak cesaretiniz yok? “Bize zulmettiler, bizi astılar, bizi kestiler, hakkımızı yediler…” diye dolanmaktan başka yapacak bir şey gelmiyor mu aklınıza? O “ezilen” toplulukların hiçbirine mensup değilim. Ne var ki bu yüzden devlet bize eliyle şeftali yedirmedi. Evet ya, öyle sanıyorsunuz belli ki. Sizin dışınızda kalanlar Osmanlı’dan kalma saraylarda yaşarken sizin suratınıza kuru ekmek fırlattılar değil mi? Zulüm sadece hapse atıp işkence etmekle olmuyor. Sırf 28 Şubat sürecinin bir kuşağın bilinciyle oynayıp yeni bir tür yaratması bile başlı başına zulümdür. Hrant Dink’i katledenlere destek olmak amacıyla siyah ciplerle mahkeme kapılarına dayanan ayıların üç numara traşlı kafalarını izlemek zorunda kalışımız da zulümdür. Ha senin bacağında sigara söndürmüşler, ha benim zihnime çivi çakmışlar!

Derdin mi var? Söyle! Haksızlığa mı uğradın? Bağır! Dayak mı yedin? Vur! Hakaret mi ettiler? Söv! Ama ne olur, Allah aşkına ağlama artık. Gel beraber meydanlarda lastik yakalım. Üç-beş mağazanın vitrinini indirelim. Anarşizm mi? Ona da eyvallah. Ama artık kimse geçmiş acılardan dolayı ağlayıp sızlamasın. Acı insanı susturur, gevezeleştirmez! Bu işin sonunun nerelere varabileceğini İsrail’den görüyoruz. Hayatlarını uğradıkları zulmü canlı tutmaya adamış, bu uğurda milyarlarca dolar para harcamış, romanlar yazmış, dev bütçeli filmler çekmiş olan o adi köpekler bugün dünyanın en zalim devletini kurmuş, kendilerine yapılandan misliyle daha ağır kıyımlar yapıyorlar ama yine de vaktiyle uğradıkları tecavüzlere ağlıyorlar! Hak aramak, hesap sormak ayrı şey, kendine yapılmış haksızlığın üzerine ideoloji inşa etmek ayrı… İşte bu yüzden kimse “Aha! Sen de bizdenmişsin yahu, hadi birbirimizin kıçını yalayıp gözyaşı dökelim!” pozlarına girmesin. Böylelerine denk gelince ağzının üstüne bir tane vurası geliyor insanın. Acı acıyı bastırırmış ne de olsa…

* * *

Ayrıca… Benim yazarak anlatabileceğimden çok daha fazlasını anlayabileceğiniz bir video paylaşmak istiyorum. Bu vesileyle Norman Finkelstein ile de tanışmış olursunuz.

A Little Push (Bir Fenerbahçe Filmi)

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Thu, 25 Aug 2011 12:35:00 +0000

Christopher Nolan’ın muhteşem filmi The Dark Knigth’ın en can alıcı sahnelerinden birinde Joker şöyle der savcıyı nasıl yoldan çıkardığını anlatmak için:

“maddness is like gravity, all it needs is a little push.”

Bazı insanlar kusursuz görünürler. Hiçbir zaman iyilikten ve doğruluktan şaşmayacaklar zannedersiniz. Etraflarına güven verirler. Ama onlardan bir tanesini alıp biraz baskı yaptığınızda (a little push) yıllar boyunca taşıdıkları sıfatları bir anda nasıl silip attıklarına şahit olup şaşırabilirsiniz. İyilik de, kötülük de, güzellik de, çirkinlik de içimizde doğuştan var olan kavramlar. Hangisinin ne zaman açığa çıkacağı, birinin diğerini ne zaman bastıracağı asla belli olmaz!

Bu girizgâhı Fenerbahçe’nin şike soruşturması boyunca içine düşmüş olduğu bataklıktan kurtulmak için sergilediği tavırlara örnek olması açısından yaptım. Futbolu severim. Futbolu “hakkıyla” severim. İyi bir Trabzonspor taraftarıyımdır. Liverpool çocukluk aşkımdır. Puyol'un gelmiş geçmiş en büyük futbolculardan biri olduğuna inanıyorum. Ve ne yazık ki Fenerbahçe taraftarının içinde bulunduğu ruh halinin benim gibilere olan yansımasından rahatsızım. Bu hoşnutsuzluğun sebebini en güzel açıklayan cümleyi de Selman Bayer’in ağzından duydum;

“Dünya üzerinde ideolojisini kitlelerin kendilerine olan nefreti üzerine kurmuş yalnızca iki topluluk vardır: biri Yahudiler, diğeri de Fenerbahçe Spor Kulübü.”

Ta Ali Şen zamanında başlayan, Aziz Yıldırım döneminde ise kurumsal bir kimlik haline gelen anlayışa göre Fenerbahçeli olmayan herkes Fenerbahçe’nin başarısızlığı için çalışan bir bütünün parçalarıdır. Fenerbahçe en büyüktür ve “küçük” takımlar Fenerbahçe’nin büyüklüğüne erişebilmek için bir araya gelmektedirler.

Bu anlayış, içerdiği korkunç kibir ve bölücü dile rağmen kısa zamanda benimsendi ve taraftara hızlıca empoze edildikten sonra çabucak meyvelerini verdi; hayali düşman gerçek olmuş, Fenerbahçeli olmayan çoğu kimse gerçekten Fenerbahçe’den nefret etmeye başlamıştı!

Tüm bu olan bitene rağmen şu görüntü bozulmuş değildi; Fenerbahçe birçok alanda kurumsal evrimini tamamlamış, ciddi ve ağırbaşlı kimselerin desteğiyle gerçek anlamda bir “marka” olmaya doğru büyük adımlar atmıştı. Stadyumu ile, bilet ve forma satışı ile, yapabildiği flaş transferler ile bu kurumsallığın sağlamasını önümüze koyuyordu. Ki hiç sevmediğim halde Aziz Yıldırım’ın bu yönünü defalarca takdir ettiğimi hatırlarım.

Derken gün oldu, devran döndü. Saat 12’yi vurunca o güzel arabalar balkabağına dönüştü ve Fenerbahçe, futbol tarihimizin en büyük sansasyonlarından birinin baş aktörü olarak sahne aldı. Başkanı ve yöneticileri tutuklandı, futbolcuları şikeyle itham edildi, şampiyonlar liginden atıldı ve sayısız şikenin içinde olduğu iddia edildi. Bunların hiçbiri hakkında yorum yapmayacağım. Gerçekler zaten ortaya çıkacaktır. Fakat bir gerçek var ki, Fenerbahçe yıllar boyunca inşa ettiği o ciddi tavrını, yıkılmaz gibi görünen vakarını, kurumsal kimliğini bir ayda toprağa gömmüştür. Peki, Fenerbahçe bunu nasıl başardı?

Aziz Yıldırım tutuklandığı gün başladı her şey. Evvela, neyin ne olduğu anlaşılmadan, sırf “biz bir bütünüz” imajı vermek için herkes ortalığa döküldü ve davanın içeriğini değil “Fenerbahçe’nin asla yıkılmayacağını” konuşmaya başladılar. Taraftar sokağa, hatta sahaya döküldü, yazarların en itici olanları televizyon ekranlarını işgal etti, yöneticiler kameralar önünde ağlamaya başladı ve kulüple bağı olan önemli isimler tehditler savurma gafletinde bulundular! Kendilerinin “cumhuriyet” diyecek kadar büyük gördükleri kulübün başkanını temsil eden avukat ise tam bir komediydi! Faik Işık isimli bu zat bağıra çağıra konuşan, savcıları ve hâkimleri tehdit eden, televizyon ekranlarında Seda Sayan’ın sahneye çıkartıp kafa bulduğu saf vatandaşlar gibi kendini oraya buraya vuran halleriyle hiç de Fenerbahçe’yi temsil eder gibi durmuyordu. Lube Ayar, Selçuk Yula gibi isimlere girmiyorum bile…

Tüm bunlar olup biterken taraftarın da aklıselim davrandığı söylenemez. Bir yandan federasyonu müthiş bir baskı altına alırken bir yandan “onurumuzla ikinci ligde oynarız” söylemleri, sokağa dökülüp “Fenerbahçeli olmayan herkese” karşı gövde gösterisi yapma girişimleri, Aziz Yıldırım’a körü körüne bağlılık gösterme halleri ve daha nice çelişkili davranışla soğukkanlılığın kıyısından bile geçemediler.

Bu kadar büyük bir camia, neden her şey başladığında olan biteni kontrol altında tutacak, insanları yönlendirerek bir bütün halinde hareket etmelerini sağlayacak birini bulup da öne çıkarmadı? İsmi fark etmez, koskoca kulüpte taraftarı yatıştıracak, federasyonla ve mahkemeyle sağlıklı ilişki kuracak, sivri söylemleriyle basının oyuncağı haline gelen isimlerin kulağını çekecek bir kişi bulunamadı mı? Her kafadan bir ses çıktığı, kulüple özdeşleşmiş her ismin ayrı telden çaldığı bu kakofoni olmasaydı işler bu kadar sarpa sarmazdı belki de, kim bilir!

Ezcümle, “Allah bile batıramaz” denilen Titanic’in ilk gününde okyanusun dibini boylamasına benziyor Fenerbahçe’nin kaderi. Onca kurumsallık, ciddiyet, ağır işadamları, büyük camia pazarlamaları ilk ciddi krizde yerle bir oldu. Herkes bir yerlere dağıldı. “küçük bir baskı” yüzünden yüzyıllık kulüp ne yapacağını bilemez hale düştü.

Burada kullanmak ne kadar doğru bilmiyorum ama tüm bu olan biten aklıma şu ayeti düşürüyor;

“Biz de, her biri ayrı ayrı birer mucize olmak üzere başlarına tufan, çekirge, ürün güvesi (haşerat), kurbağalar ve kan gönderdik. (Hiçbirinden ders almadılar) Büyüklük tasladılar ve suçlu bir kavim oldular.” [Araf – 133]
.

Bezgin Kezban

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Mon, 22 Aug 2011 10:58:00 +0000

Kezban nefret eder ismiyle dalga geçilmesine. Erkeklerdeki Kâmil’in karşılığı olarak anılmak gururuna dokunur. Sinirlenir. Sinirlenmek çok yakışır Kezban’a; gözleri çakmak çakmak olur. Dişlerini sıkar, bir küfür savurur kendisinin bile duyamayacağı kadar kısık bir sesle. Sevdiğini düşünür rahatlamak için. Ve de sevdiğinin kendisini düşündüğünü düşünür. Mutlu olur onu düşününce. Gülümser. Gülümsemek çok yakışır Kezban’a; gözleri ışıl ışıl olur.

İradesi ortalık yerlerde dolaşır Kezban’ın; ne çok güçlüdür, ne çok zayıf… Karar alır, vazgeçer. Birinin kendisini itmesini ister ama itilince de karşı koyar. Direnmeyi sever. Direndiği için pişman olmayı da sever. Yanlışı görür Kezban. Dönmeye çalışsa dönecek kadar güçlüdür. İstemez. İstemediği için kendine kızmaya bayılır. Kendine kızdığı için de kendine kızar sonra. Kafasının içinde düşünce fırtınaları oluşur, dışarıya belli etmez Kezban. Edemez zaten, yüzünde hep bir yorgunluk ifadesi belirir.

Kezban sevdiklerinde hep bir endişe uyandırır. Dalar gider çünkü arada bir. Nereye daldığını anlamak mümkün olmaz. Kendi de fark etmez ne derinliklere ulaştığını. Cehennemde yananları görüyor da dünyanın haline yanıyor sanırsınız. Kendine gelir, acıkır Kezban. Üzülmek yorar onu, enerjisini alır. Canı en şerbetli tatlıları, en yağlı pideleri, en leziz kumpirleri çeker. Yerinden kalkmadan lokantaların, büfelerin, kafelerin kartlarına bakar. Gördüğü resimler iştahını kabartır iyiden iyiye, gözü de acıkır Kezban’ın. Mis gibi dönerin kokusu gelir burnuna, damağında bol limonlu çiğköftenin acısını duyar. Gözü döner Kezban’ın.

İradesi ortalık yerlerde dolaşır Kezban’ın. Cebinde parası, işinde vakti vardır, nefsi burnundan düşecektir bir dilim çikolatalı pasta için, gitmeye gözü kesmez iki bina ötedeki pastaneye. Yerinden kalkmak zül gelir, üstüne çöker dünya. Ayaklarında kapkara sular birikir. Düşünce gücüyle sipariş vermeyi henüz geliştirmemiş olan teknolojiye öfkelenir. Dişlerini sıkar, bir küfür savurur kendisinin bile duyamayacağı kadar kısık bir sesle. Tembeldir Kezban. Ve bu tembelliği sayesinde arzularına boyun eğmekten kurtulur her defasında. Şanslıdır.

Kezban sevdiklerinin şansıdır. Tembelliğine kılıf aramadığı gibi başkalarını da işe koşturmaz. Arzusuyla arzusuzluğu arasında debelenip dururken yardım talep etmez. Kendi haline küfretmez. Sadece canı sıkılır. Gerçeği kabullenir ama bu kabullenişi kabullenmez. Yalnızca canı sıkılır. Boşluğa doğru öfkelenir. Sonra öfkesi bumerang gibi döner kendisini döver. İsyankârdır Kezban. Üç-beş bademli lokumu ayağına getirmeyen dünyanın yetmezmiş gibi kendisini tembellikle itham etmesini kabul etmez. Kezban’ın her şeye hakkı vardır. Ve bu hak ondan alınamaz. Çünkü bir tanedir Kezban; tekdir. Tek olmanın keyfiyetini yaşamasına engel olunamaz.

Ölelim Öldürelim, Dünya Kimseye Kalmasın

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Fri, 19 Aug 2011 14:31:00 +0000

İşkence yapmaktan zevk almak, insanları kesmek-biçmek, kafalarına bir kurşun sıkmak ya da daha acılı ölümlere sevk etmek ilk bakışta hayvani bir vicdansızlık gibi görünmesine karşın insanoğlunun nelere dönüşebileceği göz önüne alındığında çok da şaşırılmaması gereken bir durumdur. Hiç kimse anasının karnından alnına “ben bir celladım” (ya da Stanley Kubrick klasiği Full Metal Jacket’ta olduğu gibi “born to kill”) yazılı olarak doğmuyor.

Neden bilmem, bilim dünyası şunu hep es geçmiştir; dünya üzerinde en çok bağımlılık yaratan madde kandır. Nikotin, eroin, alkol, gıda ürünleri vs. hep boş işler. Kana alışmış bir insanın sahip olduğu potansiyel tehlike başka bir canlıda görülemez. Vahşi bir hayvan sadece midesinin açlığını gidermek için avlanır, kan döker. Fakat bir insan için ‘insan kanı’; fizyolojik bağımlılığın çok ötesinde, onun ruhuna sinen ve vicdanının kalan kırıntılarını da emip yok edecek denli benzersiz bir bağımlılık yaratır. Bir kez kan dökmeye başlayan insan için geri dönüş yoktur artık. Sadece etkisiz hale getirme/durdurma vardır. Fakat hiçbir önlem onun kan açlığını ortadan kaldıramaz.

Faşizm denilen olgu işte bu bahsini ettiğim kan bağımlılığından kaynaklanan, tedavisi namümkün bir hastalık, çaresiz bir illettir. Siyaset üstü bir olgudur. Kime çalıştığına bakmaksızın, kanın tadına bir kez varmış ve vicdanının kontrol bölgesinden fersahlarca uzaklaşmış insanoğlunun hizmetindedir artık. Meşhur Fransız devrimini hatırlayın. Son derece haklı başlayan bir devrim gerçekleştikten sonra bile ülkeyi kana boyamaya devam etmiş, sosyal adalet için başkaldıranlar kanın o karşı koyulamaz büyüsüne kapıldıktan sonra kendilerini frenlemekte büyük zorluklar çekmişlerdi. Ya da Osmanlı döneminin isyanlarını inceleyin. Hepsi birbirine benzer. Düzene isyan eden ve artık ne olacaksa olsun diyen gözünü karartmış kitlelerin bir kez kan dökmeye başladıktan sonra çıkış noktalarından saparak nasıl da vahşi birer hayvana dönüştükleri ve bir süre sonra adalet isteyen asiler değil, can alan vahşiler haline geldikleri ortadadır.

İşte tüm bu olan bitenin arkasında duran tek bir şey var; güç duygusu. Bir insan öldürdüğü birinden daha güçlüdür inancı. Ve bir başkasının hayatına devam edip etmemesi için karar verme iradesi. Bir başka deyişle tanrıcılık oynamak… diğer insanlar üzerinde mutlak bir tasarruf sahibi olmak için yegane yöntem onların kanını gözünü bile kırpmadan dökebilecek ‘güç’ sahibi olmaktan geçiyor. Faşizm budur işte; kan dökebilme gücü! Faşist olmadığını ya da bir insanın hayatına kast edemeyeceğini söyleyen insan henüz o gücü avuçlarında hissetmemiş olan insandır. Aksini iddia edebilmek için o tanrısal güce sahip olduğu halde ondan feragat etmek gerekir. Ancak bu feragati gösterecek vicdan sahiplerinin oranı ne kadar yüksek olursa olsun karşılarında her zaman güce sahip olmak için ruhlarını ve vicdanlarını satanlar olacaktır. Yani benim güzel kardeşlerim; “her toplumun görev bekleyen faşistleri vardır”.
.

Üslûbu İğrenç Olmayan Eleştiri Yazısı

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Wed, 17 Aug 2011 15:04:00 +0000

Bir yazı yazdım, kimse okumadı. Kimse “gerçekten” okumadı. Yüzlerce kelimenin içinden sinir uçlarına bastırmak için birkaç tane buldular, onları okudular. Sonra da “üslubumun iğrençliğinden” dem vurarak eleştirdiğim kişilere siper oldular.

Evvela kendi savunmamı yapayım (aslında böyle bir şey yazmayacaktım ama içimde kaldıkça kafamı meşgul ediyor, odaklanmam gereken başka işlerim var).

1- Şu bilinmelidir ki; sözün ağırlığı isyanı ortadan kaldırmaz. Öfkeli bir anımda normalde etmeyeceğim laflar etmem benim eksikliğim olabilir. Fakat bunu büyüterek öfkeme neden olan şeyin önüne koymak da okuyanın eksikliğidir. Eğer okuyucu, kendisinin de öfke duyduğu bir meseleye karşı yazılmışsa, en ağır küfürleri bile hoş karşılar. Tersi durumda ise sinire keser. Şu durumda, Murat Menteş için “boş romanlar yazıyor”, İhsan Eliaçık içinse “kıçının üstüne oturup…” gibisinden, günlük hayatımızda bin defa kullandığımız şeyler bile kendilerinin sevenleri tarafından “iğrenç” kabul ediliyor. İğrençlik normalde sabit bir kavramdır. Lakin günümüz gençliği bunu göreceli hale getirmiş. Sevdiği şeye laf ettiysen tamamdır, “üslup iğrenç”. Şimdi olayı basit bir sen-ben tartışmasına indirgemek istemem ama benim İhsan Eliaçık için yazdıklarımı iğrenç bulan kişi Eliaçık’ın canlı yayında karşındakine “laga luga yapma!” demesini normal karşılıyor, Murat Menteş’in “lafı nerenle dinlersen oraya girer” gibisinden cümlelerine “oley!” çekiyor, Onur Ünlü’nün o meşhur sokmalı çıkarmalı şiiriyle kendinden geçiyor! E hani bizdik marjinal?

2- Eleştirdiğim kişilerin hepsi kitaplar yazmış, gazetecilik yapan, “başarılı” insanlar olduğu için benim onları eleştirmeye hakkım olmadığını söyleyecek kadar beyins- (çok pardon, üslûbu iğrenç olmayan yazıydı bu) “şaşkın” arkadaşlar var. Şimdi kalkıp Dostoyevski’ye hayatı zindan eden Belinski’nin bir satır bile edebi yazı yazmadığından söz açardım ama fanatizm gözlüğüyle okunan bir yazıda zerre kadar fark edilmez söyleyeceklerim. Şimdi kalkıp bu kişiye “e senin de iki seneni verdiğin bir blog’un yok, beni niye eleştiriyorsun” diyemezsin tabi. Kısasa kısasın alanına girmiyor bu gibi tartışmalar.

3- Benim bu yazıyı dikkat çekmek için yazdığımı söyleyen sivr- (çok pardon!) “dikkatli” arkadaşlara da bir küçük cevabım var: elbette dikkat çekmek için yazdım! İnsanlar bir şeylere dikkat çekmek için yazarlar, konuşurlar, eylem yaparlar! Otel önü iftarları kapitalizme esir olmuş Müslümanlığa “dikkat çekmek” için yapılmadı mı? İhsan Eliaçık birilerinin “dikkatini çekmek” için o kanal senin bu kanal benim dolaşmıyor mu? Benim de öfke duyduğum, yanlışlığını duyurmak istediğim bir şeye dikkat çekmek istememin neresi tuhaf? Yazarlığımı beğenmeyene hiçbir şey demem, tamamen keyif alma meselesidir. Ama benim burada iki seneden beri yazdığım herhangi bir şeye göz atmadan, sadece iki yazımı okuyup Afili Filintalar’a saldırmak amacıyla blog açtığımı iddia etmek de ayıp oluyor, vallahi alınıyorum bakın!

* * *

Savunmam bu kadar. Gelelim önceki yazdıklarımdan birkaç şeyi genişletmeye… Özellikle İhsan Eliaçık konusunda fikirlerine çok değer verdiğim birkaç arkadaşım “biraz abartmışsın” dediğinde durup düşündüm. Her ne kadar kendisi o söylediklerimi haklı göstertecek eylemlerde bulunmaya tam gaz devam etse de, kendisini olmadığı bir hal içindeymiş gibi gösterdiysem özür dilerim. Hakkını helal etsin. Ancak ben gördüğünü çalan bir hakem pozisyonundaydım. Kendisi faul yapmadan önce birileri formasını çekmiş, galiz küfürler etmişse bilemem. Yine de nefsine hâkim olmalıydı. Zidane’ın yaşamından ders alabilir. Adam dünyanın gelmiş geçmiş en büyük ve en efendi futbolcularından biriydi ama şimdi herkes onu dünya kupası finalinde rakibine kafa atan haliyle hatırlıyor! Allah yardımcısı olsun.

Murat Menteş’in romanları hakkında yazdığım “boş” tabirine gelirsek; şunu söyleyeyim ki, Menteş’in de, Alper Canıgüz’ün de, Emrah Serbes’in de kitaplarını almış, okumuş ve kütüphanesinde bulunduran biriyim. Ben bu insanların yazarlık yeteneklerine asla laf etmediğim gibi, tersine, yüceltmiş ve övmüşümdür. Fakat ortada şöyle bir gerçek var, bu isimlerin romanları okuduğunuz esnada size çokça keyif vermesine karşın sonraya hiçbir şey bırakmazlar. Cezbedici dil ve kurgu oyunları, dibine kadar mizah ve düşmeyen bir tempoyla roman yazmak herkesin harcı değildir. Fakat kim bir Menteş karakterini kitap bittikten sonra hatırlar? Kim bir Alper Canıgüz romanı okuduktan sonra hayata, insana dair düşüncelere dalar? Bu kitaplar eğlence vaat eder ve vaatlerinin arkasında sonuna kadar dururlar, ama o kadar. Yazdıkları hiçbir karakter bugün Sabahattin Ali’nin Raif Bey’i, Oğuz Atay’ın Selim Işık’ı, Reşat Nuri’nin Feride’si gibi yaşamıyor aramızda. Raskolnikov’a, Bazarov’a, Alexis Zorba’ya değinmiyorum bile! Edebiyat benim zihnime bir şeyler kazıyorsa doludur. Gerisi, kim ne kadar kızarsa kızsın, boştur. Var oldukları dönemde şöhretin tadını çıkarsalar da, geleceğe en ufak bir iz bırakmazlar. Ve şunu da söylemeliyim ki, bunu biliyor olmak o kitapları okumaya engel değildir. Neticede okey, tavla vs. oynamak da son derece boş ve gereksiz işlerdir ama yeri gelince oynamadan duramıyoruz değil mi?

Sözlerimi burada sonlandırırken, çok daha önemli işlere ayırmam gereken vakti bu yazıya ayırmama yol açan tüm insanlara en içten sevgilerimi gönderiyorum! Ve sevgili eşim, Şule’m, eğer eve gelmeden okuyorsan bu yazıyı, şunu bil ki, vallahi diğer işimi de layıkıyla sürdürüyorum!
.

Çocukluk Aşkımız Kürtler

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Tue, 16 Aug 2011 11:35:00 +0000

Gene Somali’de insanlar açlıktan ölüyor. Gene İsrail Filistin’i vuruyor. Gene Suriye kendi halkı üzerinde katliam yapıyor. Ve gene bir şekilde “bıçak kemiğimize dayanıyor”. Sürekli aynı filmi gösteren bir sinema salonuna benziyor hayat. Haliyle hep aynı filmin eleştirisini yazıyoruz. Dün de, şimdi de, yarın da…

__________________________________________________________

Son altmış-yetmiş yıllık cumhuriyet dönemini saymazsak, Türklerle Kürtler arasında herhangi bir zaman ve mekânda kayda değer bir çatışma, savaş ya da ayrılık yaşandığını hatırlamıyorum. Varsa ve tarih bunu yazmadıysa bilemem. Bildiğim kadarıyla birilerinin elinde şekillenmemiş olan tarih tarafsızdır, “Kürt diye bir şey yoktur” saçmalıklarından bağımsız olarak yaşar.

“Milli Tarih” (ulusalcı camia bu tabirden nefret eder, çünkü kendilerinin iman ettiği kutsal bir değerdir) pek çok konuda olduğu gibi Türk-Kürt içerikli meselelerde de hiçbir şeyden haberi yokmuş gibi ıslık çalan adamı oynamıştır yıllarca. Sanki hiç böyle bir ırk var olmamış da son otuz yıl içerisinde aniden ortaya çıkmış gibi aşağılık bir tavır sergilenmiştir. Bir zamanların emekli olduktan sonra dili çözülen pek sevgili paşalarına göre “dağlarda gezen Türklerin kara basarken çıkardığı ses”tir Kürt. “kart kurt kart kurt… Kürt!”. Daha bu insanların varlığını bile kabul etmeyen bir anlayışa otuz senedir sorunlarını çözdürmeye çalışarak ne kadar zeki olduğumuzu da cümle âleme gösteriyoruz ya, o da ayrı bir yazı konusu!

Dediğim gibi; resmi ya da değil, hiçbir tarihi kaynakta Kürtlerle aramızda cereyan eden çözümsüz bir mesele yok. Peki ne oldu da bizi birbirimize düşman etmeyi –kısmen de olsa- başardılar? Nasıl oldu da yüzlerce yıl boyunca beraber yaşamaları sorun olmayan bu halklar birbirinden böylesine koptular? Kim bize “Kürtler ayrı bir devlet kurmak istiyor. Buna müsaade etmemelisiniz!” derken diğer yandan Kürtlere “Türkler sizi aralarında yaşatmazlar. Kendi devletinizi kurmalısınız!” sözlerini sarf etmekten kaçınmayarak bu derin ayrılığın temellerini attı?

Bu sorulara muhtelif cevaplar verilebilir fakat bunun pek bir önemi yok. Plan kime ait olursa olsun onu uygulatmamak, uyanık olmak, karşı durmak bizim elimizdeydi her zaman. Üstelik hâlâ elimizde! Yapılması gereken tek şey eski bir fotoğrafı yeniden canlandırmak ve közlenmiş bir aşkı yeniden harlandırmaktır.

Aradığım eski fotoğraf üstat Uğur Yücel’in bir filminde karşıma çıkmıştı ilk kez; Yazı Tura’da. Hislerimi tam ve doğru olarak tanımlayan karşılık Şeytan Rıdvan’ın hikâyesiyle beynime kazındı. “Metafor denen kavramın bir piri varsa eğer, bu kesinlikle Uğur Yücel olmalıdır” diyecek kadar keskin biçimde üstelik.

* * *

Rıdvan, askerliğini yaptığı Bitlis’te bir mayına bastığı için sakat kalmıştır. Bir bacağıyla beraber sağlam olarak götürdüğü akıl sağlığını da orada bırakır. Fakat bunun nasıl gerçekleştiği, Kastamonulu Şeytan Rıdvan’ın nasıl mayına bastığı meçhuldür. Ve bir gün bir hikâye anlatır Rıdvan;

“Ortaokuldayken bir kıza âşıktım. Elif. Karşılıksız değil hem, o da bana aşıktı. Bitlisliydi Elif. Bir gün gözleri yaşlı yanıma geldi, ‘köyümüze dönüyoruz’ dedi, ‘babam buralarda yaşayamayacağımızı söylüyor. Biz köyümüze dönüyoruz’. Sonra da gittiler. Yıllar sonra askere gittiğimde Elif filan yoktu aklımda tabii. Dağda olduğumuz zifiri karanlık bir gece teröristlerden baskın yedik. Fakat gelen grup zayıftı. Biz üstün gelmeye başlayınca kaçtılar. Bir tanesi yaralıydı teröristlerin. Oldukça yakınımdaydı. Sürünerek kaçmaya çalışıyor, böyle bir şansı olmamasına rağmen inatla sürünmeye devam ediyordu. Beni fark ettiğinde döndü ve ateş etmeye başladı. Bende onu taradım. Artık sürünmüyordu. Sabah olduğunda cesetleri toplamaya başladık. Derken arkadaşlardan biri yanıma gelerek eski bir fotoğraf gösterdi ve “Rıdvan, bu sen misin” diye sordu. Fotoğrafı görünce şok oldum. Nerden bulduğunu sordum. Sürünerek kaçmaya çalışırken vurduğum teröristin üstünden çıkmış. Yanına gittim ve poşuyla kapanmış yüzünü açtım. Elif’ti…”

* * *

Keşke bizi ayıran ‘baba’larımız olmasaydı değil mi? Her şey çocukluğumuzdaki gibi okullu âşıklar tadında kalsaydı… Şunu kafamıza kazıyalım: Kürtler ve Türkler birbirlerinin çocukluk aşkıdır! Ne oldu, nasıl olduysa, artık ayrıyız. Ve bir zamanlar âşık olduğumuzu bile hatırlamadan karanlığa ateş etmeye devam ediyoruz. Sürünen gölgelerden bile korkuyor, yakıp yıkıyoruz. İnşallah hiç kimse günün birinde elinde bir fotoğrafla “bu sen misin” diye gelmez yanımıza. İnşallah vakit hiçbir zaman o kadar geç olmaz.

Murat Menteş ve Ailesinin Aşırı Acıklı Hikâyesi

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Sun, 14 Aug 2011 00:22:00 +0000

Daha dün gece telefonda Hakan’a şöyle diyordum: “Abi bu otel önü iftarlarıyla alakalı Murat Menteş’e ağız burun dalasım var ama iki tane Afili Filintalar eleştirisi yüzünden bile adımız kıskanca, özentiye çıktı ya; hepten tefe koyacaklar bizi”.

Lakin dayanmak ne mümkün! Biraz daha gaz alırsa yeni nesil Yaşar Nuri’ye dönüşmesi an meselesi olan İhsan Eliaçık önderliğindeki ikinci kuşak “Devrimci Müslümanlar” utanmadan bana İslam dersi veriyorlar. Böyle aniden ortaya çıkan, temelsiz, bir manifestosu olmayan, buna rağmen popüler kültürün cömert yardımlarıyla çığ gibi büyüyüp bir “harekete” dönüşen “oyunlardan” nefret ediyorum. Hem de ne oyun; Ece Temelkuran’ın, Tuna Kiremitçi’nin, Aylin Aslım'ın bir anda gerçek İslam’ın doğumuna yardım eden cefakâr ebeler rolüne soyundukları bir oyun!

Sosyalizm, Anarşizm gibi kelimelerin büyüsü her genç Müslüman entelektüeli bir süre meşgul eder, biliyorum. Bu etkileşimin kötü bir şey olduğunu da iddia edecek değilim. Hatta daha ötesi, adam akıllı bir sosyalizm anlayışının yaşadığımız dünya için en iyi ilaç olduğuna kalpten inanıyorum. Fakat bu ideal uğruna bir araya geleceğim insanların boyuna posuna bakmayı akıl edecek kadar da zekâ sahibi olmak gerekiyor. Bana sosyalizm ayağı çekenlerin nihai amaçlarını göremeyecek kadar kör olamam! Hayatları boyunca İslamla ilgili tek tepkileri kütük gibi oturup susmak olan bir takım isimler ne oldu da aktivist kesildiler?

Ece Temelkuran kimdir Allah aşkına? Ekşi Sözlük yazarlarının şişirmekten uçan balona çevirdiği, üç-beş ağlak yazıyla “vicdan kraliçesi” ilan ettiği bu kadının iftar sofralarıyla ne işi var? Muz Sesleri gibi dünyanın en aptalca roman adlarından birine sahip olan kitabının haftalarca süren reklamı için harcanan parayla nelere ve kimlere yardım edebileceğini yazabilir mi bu vicdan ablamız? Şimdiye kadar hangi Müslümanın ne acısını paylaşmış da şimdi kalkıp zengin Müslümanların otel iftarları üzerinden inanç eleştirisi yapıyor? İnsanda biraz utanma, biraz edep olur… Yeni oyuncaklarıyla oynayan küçük bir kız çocuğu gibi yeni arkadaşlarıyla al takke ver külah takılması elbet bir yerde patlayacak. Ve ben asıl konuşmamı o zaman yapacağım!

Tuna Kiremitçi… Yani neresinden tutsam bilmiyorum. Ha, “insanların kalbini nerden bileceksin” diyecekler için peşinen savunmamı yapayım, benim derdim Kiremitçi’nin dini inancını, iftar sofrasına oturmasını sorgulamak değil. Derdim, bu adamın edebiyat tarihimizin Elif Şafak’tan sonra en fazla ambalajlanmış, deliler gibi pazarlanmış ve bunun neticesinde ziyadesiyle palazlanmış oluşuna bakmadan anarşistlik taslamasıdır. Bi sus lan, kimsin sen? Daha düne kadar kitap eklerinin arka sayfalarında gözümüze sokulan gamzelerinle mi İslam devrimi yapacaksın? Ömrün boyunca gidip bir belediyenin iftar çadırında oturmuşluğun var mı da bu iftara koşa koşa geldin? (Hazret "din bezirganlarını rahatsız ettiğini" buyurmuş bir de twitter'dan. Karşıma geçsen seni bir rahatsız ederdim ama...)

İhsan Eliaçık’a gelince, kendisini çok fazla tanımamakla birlikte son dönem televizyon tartışmalarında sıklıkla boy göstermesi ve yerleşik İslam inanışlarına yönelik zoraki şerhleriyle nereye gittiğini anlamış bulunuyorum. Bakın bunu bir kenara yazın, Turgay dediydi dersiniz, ikinci Yaşar Nuri vakası var önümüzde. Her ne kadar üslupları ve kişilikleri çok farklı olsa da, akıbetleri aynı gözüküyor. Birilerinin çok ağır gazıyla şövalyeliğe soyunur, memleketi kurtarmak adına parti kurar, sonra da kıçının üstüne oturup Doğan medyasının kendisini kadın programlarına servis edeceği günler gelene kadar Posta gazetesinin bulmacalarını çözer evinde!

Veeee, Murat Menteş. Bu adam için ne demeliyim bilmem. Aylar önce Kafa Dengi programında “Romanlarımda tasvir yapmıyorum. Çünkü 2011 yılındayız, insanlar bir şehri ya da bir mekânı çok merak ediyorsa google’a girip gezebiliyorlar” dediğinde yazarlık yeteneğinin aşırı derecede süslü ve insana bir şey katmayan boş romanlara Selim Elim Sende, Aziz Tayfun Hüdayi gibi isimlerde karakterler sokuşturmaktan öteye gitmeyeceğini anlamıştım. Popülerlik suları yükselip paçalarını ıslatmaya başladığındaysa Aylin Aslım, Teoman gibi isimlerle yan yana gelebilmek, onlarla çok şahane dostluklar kurabildiğini gösterebilmek adına sessizce taklalar atmaya başlamıştı. Şimdi de bu yeni dostlarıyla birlikte bana iman öğretmeye soyunmuş. Kapitalizme ölüm! E ölüm elbette, gebersin s..tiğimin kapitalizmi de, be Murat Menteş, sen ne zaman bu makinenin dişlisi olmaktan emekliye ayrıldın? Daha dün Afili tayfasını da toplayıp Demirören’in tepesindeki Virgin Store’larda şovunu yapan Sünger Bob muydu? Cumhuriyet kitap ekine –ki dilinde Allah olan tek bir yazarı bile sayfasına koymaz o canlı türü- röportaj verirken şekilden şekle pozlar veren kişi Pikaçu muydu? Hayatın boyunca neyin çilesini çektin de şimdi kalkıp açlıktan ölenler üzerinden reklam yapıyor ve zerrece utanmıyorsun? Ece Temelkuran tarafından pohpohlanmakla mı büyük adam olacağını sanıyorsun? Bana oruç ve insanlık dersi verme, bana o insanlar için ne yaptığını söyle. “Senin” ne yaptığını söyle, kapitalizm esiri Müslümanların “ne yapmadığını” değil!

Biliyorum ki size ne desem boş. Ya duymazsınız, ya duymazlıktan gelirsiniz, ya da ironi dolu, “ayar veren”, ama bir gram bile samimiyet içermeyen şeyler yazarsınız. Üslubuma takılır takır, söylediklerime kulaklarınızı tıkarsınız. Allah hepinize uyanmayı nasip eylesin.

[Yorumlar, mesajlar ve mailler sonrası ufak bir ekleme: Özellikle İhsan Eliaçık konusunda biraz ileri gittiğimi düşünen arkadaşlar var. Açıkçası öfkem dindikten sonra ben de o duyguya kapıldım. Fakat sabah kalkıp da kendisinin dün gece twitter'da bu organizasyona eleştiri getirenlere karşı, demagoji mi desem, ajitasyon mu desem bilmiyorum, saçma sapan karşılıklarını okuyunca daha da sinirlendim. Sırrı Süreyya ile işkencelerden geçmiş de, duvarları yıkıyormuş da, bağnaz kafalara karşı dik duracakmış da... Tam da tahmin ettiğim şeyi doğrular bir çizgide ilerliyor. Üstelik iş inada binmiş, sonraki iftarlara "çok daha farklı" isimleri davet edecekmiş, Allah'ın rahmetini sorgulamak bize mi düşmüş... Ne diyeyim, inşallah yanılan ben olurum.]

[Bir ekleme daha: İlki çok beğenilmeyince ikincisini çektim.]
.

Aksi Sözlük #1

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Thu, 11 Aug 2011 01:02:00 +0000

Fikir:

“Bize adamın kendini değil, savunduğu fikri unutmamamız söylendi. Çünkü bir insan başarısız olabilir; Yakalanabilir, öldürülebilir ve unutulabilir. Ama bir fikir 400 yıl sonra bile dünyayı değiştirebilir. Fikirlerin gücüne doğrudan şahit oldum. İnsanların bir fikir uğruna birbirlerini öldürdüklerini, hayatlarını feda ettiklerini gördüm. Ama bir fikri öpemezsiniz. Ona dokunup sarılamazsınız. Fikirler kanamaz. Onlar acıyı hissedemez. Onlar sevemez…”

Özgürlük:

“Şehir kapılarında ve sıcak yuvanızda yere kapanıp, özgürlüğünüz için dua ettiğinizi gördüm; tıpkı, kölelerin kendilerini kılıçtan geçiren bir zorbanın önünde eğilmeleri ve onu övmeleri gibi… Sık sık, tapınağın korusunda ve kalenin gölgesinde, aranızda en özgür geçinenlerin, özgürlüklerini bir boyunduruk ve bir kelepçe gibi taşıdıklarını gördüm. Ve kalbim kanadı; çünkü ancak özgürlük arayışında hissettiğiniz derin arzu size gem vurduğunda ve özgürlükten bir amaç ve bir bütünleniş olarak bahsetmeyi terk ettiğinizde, gerçekten özgür olabilirsiniz. Siz, günleriniz endişesiz ve geceleriniz bir istek ve üzüntüden uzak olduğunda özgür olacaksınız.”

Kerbela:

“Rivayet ehli der ki: Hasan ile Hüseyin'in sadakaları önceden verilmiştir. Dedeleri Hz. Muhammed, her ikisinin de doğumunda hazır bulunmuş, saçlarından bir tutam keserek ağırlığınca sadaka dağıtmış, kutsanmış duayı okuyup adlarını kulaklarına fısıldadıktan sonra, anneleri Fatıma'nın kucağına bırakmış. “Hasan benim oğlumdur, Hüseyin ise Ali'nin. Anne ve babalarıyla birlikte hepsi ehlibeytimdir; beni seven onları sevsin, onlara eziyet eden, bana eziyet etmiş sayılır” demiş. Baba Hz. Ali, her ikisine de savaş anlamına gelen ‘Harb’ ismini takmış ama dede Hz. Muhammed, güzel demek olan Hasan ile güzelcik manasındaki Hüseyin isimlerini tercih etmiş.”

Militarizm:

“Cehennem… Biz sorgularda günlerce hiç kıpırdamadan tabutların içinde gözlerimiz bağlı dikine tutulduk. Falaka, elektrik verme, soğuk duş hepsini yaşadık. Sabahtan akşama işkence gördük, geceleri bir battaniye içinde koğuşun önüne bırakıldık. Meğer bunlar ne kadar demodeymiş. Biz esas vahşeti Diyarbakır Cezaevi’nde yaşadık. Hâlbuki yakalanmadan önce, işkencenin sorguda yapıldığını, cezaevine konulduktan sonra koğuşların rahat olduğunu sanıyorduk. Diyarbakır Cezaevi’nde ise sorgu işkencehanelerini özledik.”

Hatıra:

“Henüz okula bile başlamamışken gittiğim kuran kursunun hocasının efsanevi boyutlardaki sopası, 99’ Metallica konserinde kafa sallarken yanlışlıkla az daha suratını dağıtıyor olduğum çocuğun giydiği tişört, kız kardeşlerimin doğumları, canımdan çok sevdiğim teyzemin beni yirmi üç yaşımdayken milletin içinde “bıcı bıcı” diyerek bir bebek gibi sevmesinin hissettirdiği tatlı utanç, yazdığım ilk hikâyeyi okuyan arkadaşımın suratında beliren sırıtış, efsanevi bakkal Cabir amcadan aldığımız karışık açık bisküvileri paylaşırken kardeşimle yaptığımız kavgalar ve benim her defasında onu bir şekilde kandırmam...”

dönüşüMüşünöd

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Thu, 28 Jul 2011 20:39:00 +0000

Bir sabah uyandım. Böcek değildim. Adım Gregor değildi. Ben yine bendim ama ben değildim. Yattığımda otuz yaşındaydım, uyandığımda on dört. Ortaokul bitmiş, aylardan temmuz, on beş yıl önce taşındığımız evdeyim. Bir yıl daha bu evdeyim. Bu evi seviyorum. Taşınacağımız evi de seveceğim. Liseye gideceğim, ama sevmeyeceğim. Dur… Ben dün gece otuz yaşındaydım, şimdi neden on dördümdeyim?

Çabuk kabullendim her şeyi, çünkü yapabileceğim bir şey yoktu. Öyle yatmış, böyle kalkmıştım. Her şeyi sil baştan yaşayacaktım. Ama neden tanrım, neden önümdeki on altı yıl zihnimde taptaze duruyordu ki? Madem bir sabah uyandım ve adım da Gregor değil, madem kolum bacağım olması gerektiği gibi yerli yerinde, madem bir kere sokmuş bulundun beni bu derde, neden on altı yılı yeniden yaşıyordum? Hem ben isyankâr biri de değildim. Ergenlikten mi gelmeydi bu sinir, bilmezlikten mi?

Liseyi sevmiyordum. Yine de aynı liseye gittim. Onca yıldan sonra okul arkadaşlarımı hiç değişmemiş olarak görmenin merakından mı, yoksa bir ömrü iki defa yaşamak konusundaki tecrübesizliğimden mi bilmiyorum. Her hocanın huyunu suyunu biliyordum. Misal; ikinci sınıftayken tarihçi İbrahim hocadan güzel bir dayak yemiştim. Derste sakız çiğnedim diye. Aynı şeyler olacak mı diye denemek istediğimden değil ama canım çok çektiğinden gene sakız çiğnedim dersinde ve gene dayak yedim! Cennet adında bir kız vardı sınıfta. Çok güzel değildi ama güzeldi. Benim için çok ama çok güzeldi. Çünkü ben Cennet’e âşıktım. İki yıl, yani yirmi dört ay, yani yedi yüz otuz gün boyunca sürüp gitmişti de bu aşkım “bir” defa bile gidip konuşamamıştım. Gene konuşmadım! Bir defa adım Gregor değildi. Köklü değişiklikler için fazla basittim. Cennet bana çok güzeldi ama. İki yıl çabuk geçti.

Üniversite sınavını kazanamamıştım. Enteresan biçimde soruların büyük kısmı aklımdaydı. Yine de uğraşmak istemedim okulla mokulla, sınava girdim ve bir saat kadar heyecandan altına işemek üzere olan zavallı çocukları izledikten sonra çıktım. Sınavın bitmesini beklemeden sakallarım da çıkmaya başlamıştı benimle beraber. Yıllar sonra eski fotoğraflara baktığımda ne kadar berbat durduğunu görerek ekşi ekşi güldüğüm top sakalın aynısını bıraktım. Yakışıyordu çünkü! Aynı aptal beach pantolonlardan alıp aynı oduncu gömleklerini indiriyordum dolaptan kış yaklaştığında. Dünyanın gelmiş geçmiş en güzel bestelerinden biri olduğunu geç idrak ettiğim Air on the G String çaldığında bir yerlerde, “bu ne be bayık bayık” diyordum. Gene dedim!

Bir süpermarkette işe başladım. Çünkü on sekiz yıl önce de öyle yapmıştım. Söylediğimde hata yok sevgili arkadaşım, yeniden yaşadığım yılları da hesapla lütfen! Bu arada, konuyla pek alakası yok ama, Air on the G String’i yazmış olsaydım adım da Gregor olabilirdi. Çünkü beni yazacak bir Franz olabilirdi. Franz’a hayırlı ihanetler edecek bir Max olabilirdi. Süpermarketten de nefret ediyordum, konuya dönecek olursak. Eksik kalsın istemedim. Başka ne yapabilirim bilemedim. Düşündüm, taşındım, kafamı defalarca kaşıdım ama o boktan süpermarketten başka çalışacak bir yer gelmedi aklıma.

Bir akşam askere yollandım. Kimden, ne zaman, nerede, ne sebeple ve ne şekilde dayak yediysem aynılarını tekrar yedim. Korkarım bir daha askere gitsem bir daha aynı dayakları yerdim. O dayakları yemesem anlatacak bir şeyim olmazdı. Anlatacak bir şeyim olsaydı o dayakları tekrar yemezdim. Yaşadıklarımı gözümün önüne getirdikçe yaşayacaklarımın… pardon, “yeniden” yaşayacaklarımın yeniden inşasına girişirdim sonu gelmeyecek gibi görünen gecelerde. Neyin hayalini kurduysam gerçek olmadı. Tıpkı gerçekte olduğu gibi.

Askerden döndüm, aynı işlere girdim, aynı kızlara aşık oldum, aynı iyilikleri ve aynı kötülükleri yaptım, aynı şekilde sustum, aynı partilere oy verdim, sonucunu bildiğim maçların sonunda aynı şekilde kahroldum, saydım, sövdüm… Hiçbir şeyi, öyle böyle değil ama, “hiçbir” şeyi farklı yapmadım. Farklı yapmadığım için delicesine pişman olduğum şeyleri bile farklı yapmadım. Çünkü adım Gregor değildi. Toplamında ben olduğum hayatın elemanlarını değiştiremezdim. Ağzımdan bu itirafların döküldüğü şu anda bile o yılları yeniden yaşasam neyi farklı yapabileceğimi idrak edemiyorum.

Bir sabah uyandım. Böcek değildim. Adım Gregor değildi. Ben yine bendim. Otuzumu bitirmiş, otuz birimden gün almıştım. Aylardan temmuz, bir yıl önce taşındığım evdeyim. Bu evi seviyorum ama önceki oturduğum evi de seviyordum. Yarın yeni bir işe başlayacağım. Muhtemelen de nefret edeceğim. Fakat bu bir sorun değil. Çünkü ben Gregor değilim…

Ekşi Sözlük Ve Diğerleri

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Sun, 19 Jun 2011 05:41:00 +0000

[İroninin yeni orta sınıfa özgü bir strateji olduğu konuşuluyor son zamanlarda. Her şeyi kaygısız bir neşeyle paranteze alan, her olaya aynı umursamaz mesafeden bakan yeni orta sınıfın küçümseyici, dışlayıcı alayının bir görünümü. Her şeyi anında parodileştiren, akıl yürüterek yenemediğini şakanın gücüyle değersizleştiren, inançsızlığını başkalarını eleştirmeye değil, küçük düşürmeye adamış sinik alaycılık. Bir bakış açısını bir başkasına yaslanarak geçersizleştirmeye dayanan bir "ne desem yalan" hali. Her problemin hakkından bir sözcük oyunuyla gelen bir hafifseme tekniği. Doğruyla bağını çoktan koparmış bir maske düşürme merakı. Gerçekten de ironi, son yıllarda yakın tarihte hiç olmadığı kadar rağbet gördü. Reklam programlarından mizah dergilerine, bütün gücünü parodiden alan filmlerden deneme üslubuna eleştirellik, bir süre için bu türden bir neşeye teslim oluverdi.]

(Nurdan Gürbilek - Mağdurun Dili)

İhtiyaç Sahipleri İçin Kişisel Gelişim

noreply@blogger.com (Turgay Bakırtaş) — Sat, 18 Jun 2011 15:34:00 +0000

> Arabayı bir yere vurmadan, olmadı hatırı sayılır bir kasise bodoslama daldırmadan öğrenilen şoförlük eksiktir.

> İçine tuz atmayı unutarak, altını yakarak, kıvamını tutturamayarak pişirdiğiniz her yemek, ileride keşfedeceğiniz muhteşem lezzetlerin sigortasıdır.

> Çok sevdiğiniz bir yakınınıza uyguladığınız standart tedavi işe yaramayıp da onun zihninde sizin mesleki becerinizle ilgili oluşacak olumsuz düşünceleri hayal ederek strese girmediyseniz tam olarak doktor olmuş sayılmazsınız.

> Dünyanın en güzel, en zor gollerini bile atıyor olsanız, küçücük kız çocuklarının bile gol yapabileceği bir pozisyonu öküzce harcamazsanız tatlı bir tebessümle hatırlanan futbolculardan olamazsınız. (“Tebessüm” gelecek zaman için, şimdiki zaman kipine hiç girmiyorum)

> Haftada en az bir defa parmağınıza çekiç indirmiyor, ıskarpela ile bir tarafınızı kesmiyorsanız fazlaca dikkatli davrandığı için ustalığı “tümevaramayan” bir marangozsunuz demektir.

> Kolunuz bacağınız kırılmamışsa, eşiniz dostunuz arasında sizinle aynı işle uğraşırken birileri ölmemişse muhtemelen dünyanın en iyi motosikletçilerinden biri değilsiniz.

> Kafayı yemeden, bunalıma girmeden, dert sahibi olmadan, kilitlenmeden, çoğunluk tarafından şiddetle eleştirilmeden sahip olduğunuz sıfat “yazar” ise, yalandır. İnanmayın.

> Saksılarına, çiçeklerine hayran kaldığınız komşunuzun vakti zamanında çöplerini karıştırmış olsaydınız ne botanik cinayetlerin öznesi olduğunu görebilirdiniz.

> En az iki arkadaşınızın kitabına abartılı övgülerde bulunmadıysanız, kendi işlerinizde onların işlerine gönderme yapmanın bokunu çıkarmadıysanız, çay içmeyi ve Ankara’yı gereğinden fazla göklere çıkarmadıysanız, üzgünüm, siz bir Afili Filinta değilsiniz.

Dünyanın en formda, en iyi, en yenilmez boksörünün bile en az on defa burnunun kırıldığını, kaşının açıldığını, dişinin söküldüğünü hatırlamak, hatırlatmak, şahit olmamışsak bile uydurmak iyidir. Haftada bir gideri vardır. Ancak şu da unutulmamalıdır ki; sizi “insan” yapacak olan şey on dakikada uydurduğum bu saçma tavsiyeler ve bu saçma tavsiyelerden binlercesini allayıp pullayıp gözünüze sokan kitaplar değildir. Kendinizi geliştirilmesi gereken bir öküz olarak görmeniz elbette güzel bir başlangıçtır. Hatayı görmeden onu düzeltemezsiniz. Ama, fakat, ancak, lakin, ne var ki, günümüzde ilerlemiş öküzlüğün çaresi yoktur. Çaresi olmaması bir yana, çare bulma ihtimali olan “insan” sayısı da çok azdır. Yine de bunalım iyidir, büyük meseleleri dert edinmek güzeldir. Zubizaretta diye bir kaleci vardı. Ne ka fol o ka yumurta. Gerçekten çok güzel çıkmışsın canım. Sakallı akbaba…
.